Ալեքսանդր Հովսեփյան

Մի ծառ կանգնած էր այգում: Արևի շողերն ընկնում էին  նրա վրա, քամին թեթև  վազվզում էր ճյուղերի միջով, իսկ տերևները շշնջում էին. «Ցանկություն, ցանկություն, ցանկությու՜ն պահիր»:

Ծառը սովորական չէր, կախարդական էր: Ով կանգներ ծառի տակ ու ցանկություն պահեր, նրա ցանկությունը կկատարվեր:

Ծառի կողքին մի տնակ կար: Տնակում մի գիրուկ ծերուկ էր ապրում: Նրա անունը Ուիլիամ Քեդոգան Սմիթ էր: Նա օճառ էր վաճառում  գյուղի խանութում և չէր սիրում փոքրիկ տղաներին ու աղջիկներին:

Մի օր նա կանգնեց կախարդական ծառի տակ ու ասաց.
-Ուզում եմ, որ  մեր թաղում ապրող բոլոր  աղջիկներն ու տղաները հայտնվեն Լուսնի վրա:

Հենց  նա այս բառերն ասում է, բոլոր տղաներն ու աղջիկները հայտնվում են Լուսնի վրա:

Այնտեղ ցուրտ էր ու տխուր,  փոքրիկները սկսում են լաց լինել: Բայց նրանք այնքան հեռու էին, որ մայրիկները չէին կարող լսել նրանց ձայները:

Հենց որ երեխաները հայտնվում են Լուսնի վրա, ծառի վրայի բոլոր թռչունները էլ չեն երգում:

Իսկ մի կեռնեխ նայում է պարոն Սմիթին ու ասում.
-Ես ուզում, եմ, որ բոլոր երեխաները նորից վերադառնան:

Պարոն Քեդոգան Սմիթն ասում է.

-Ուզում եմ, որ Լուսնի վրա հայտնվեն: Իսկ կեռնեխը` «Ուզում եմ, որ վերադառնան»:

Երեխաները գնալով ավելի ու ավելի են շփոթվում, չեն հասկանում, թե որտեղ են` Երկրի՞, թե՞ Լուսնի վրա:

Պարոն Սմիթը ոտքը խփեց գետնին ու ասաց. «Ուզում եմ… », բայց չհասցրեց շարունակել, որովհետև կեռնեխը շատ արագ ասաց. «Ուզում եմ, որ պարոն Սմիթը բարի դառնա»:

Եվ պարոն Սմիթը, ով հենց նոր պատրաստվում էր ասել. «Ուզում եմ, որ բոլոր երեխաները հայտնվեն Լուսնի վրա», հանկարծ միտքը փոխեց, քորեց գլուխն ու ասաց.
-Ուզում եմ, որ բոլոր երեխաները կեսօրին գան ինձ հյուր` թեյ խմելու, մենք թխվածք կուտենք ու նարնջի հյութ ու լիմոնադ կխմենք: Իսկ ես այլևս օճառ չեմ վաճառի, փոխարենը հրուշակեղենի խանութ կբացեմ,  թող բոլորն ինձ  Ուիլիամ Քեդոգան Սմիթի  փոխարեն պարզապես Բիլ Սմիթ ասեն: Հեյ-հո՜, հեյ-հո՜:

Նա երեք անգամ գլուխկոնծի տվեց, իսկ ծառի վրայի թռչունները նորից սկսեցին երգել:

Արևը շողում էր, քամին կամացուկ վազվզում էր ծառի ճյուղերի մեջ, իսկ տերևները շշնջում էին. «Ցանկություն,ցանկություն, ցանկությու՜ն պահիր»:

Հեղինակ`Դոնալդ Բիսեթ

1. Դուրս գրիր անծանոթ ու անհասկանալի բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրիր:
   
2. Դուրս գրիր քեզ դուր եկած հատվածը:
   Մի ծառ կանգնած էր այգում: Արևի շողերն ընկնում էին  նրա վրա, քամին թեթև  վազվզում էր ճյուղերի միջով, իսկ տերևները շշնջում էին. «Ցանկություն, ցանկություն, ցանկությու՜ն պահիր»:
   
3. Ինքդ վերնագրիր պատմությունը:
   Լուսինը և երեխաները
   
4. Լրացրու բաց թողած տառերը՝ կեսըր,  թխվածք, գլուխկոնծի, ցանկություն, թռչուն:
    Հուշում՝ «Ցանկությունների ծառը» հեքիաթի մեջ այս բառերը կան:
   
5. Գրիր հետևյալ բառերի հոմանիշները՝ 
   գիրուկ-պարարտ, չաղ
   լաց լինել-նեղվե, լալել
   մտածել-մտմտալ
   ցանկանալ-ուզել
   
6. Գրիր հետևյալ բառերի հականիշները՝ 
   տխուր-զվարթ, ուրախ
   հայտնվել-անհետանալ, կորչել, թաքնվել, չքանալ
   վաճառել-գնել, առնել
   արագ-դանդաղ, կամաց, ծանր
   
7. Գրիր շարադրություն` «Ես՝ ցանկությունների ծառի տակ» վերնագրով:
   Գրիր այնպես, որ պատումը՝
   • լինի հետաքրքիր
   • ունենա  նկարագրություններ
   • նկարագրությունները լինեն պատկերավոր
   • լինի անմիջական
   • ներկայացնի նաև զգացողություններ՝ ուրախություն, անհանգստություն, ափսոսանք և այլն:
     
     Ցանկությունների ծառ ինձ տուր մի խոհարար ռոբոտ որը կարողանա պատրաստի գեղեցիկ և համեղ տորթեր համեղ հյութեր։ ՈՒ ես այդ համեղ հյութերը և տորթերը հյուրասիրեմ իմ ընկերներին և բարեկամներին։ Մեկ մեկ էլ ծնունդիս համար կուզեմ այդ տորթերը և հյութերը։

Ձմռան առաջին օրն էր, ցրտաշունչ գեղեցիկ օր, բայց ձյուն չկար, իսկ փոքրիկ տղան երազում էր ձյուն տեսնել, փաթիլներով լի ձյուն էր երազում։ Տղան չգիտեր ինչ աներ և հանկարծ նա լսեց ինչ որ ձայն և տեսավ, որ մի փոքրիկ ծիծեռնակ սառում էր դրսում։ Տղան վերցրեց նրան և տաքացրեց։ ՈՒ հանկարծ ծիծեռնակը ասաց տղային, որ նա գնա և պատուհանից դուրս նայի։ Ձյուն էր գալիս։ Տղան ուրախությունից թռչկոտում էր ու հասկացավ, որ ծիծեռնակը իր երազանքն է կատարել։ Ողջ ձմեռ ծիծեռնակը ապրեց տղայի հետ, տղային տանը, մինչ եկավ արևաշող գարունը։

Выберите правильный ответ

1. Что уронили старик со старухой в подполье?

Горшок
Горошину
Ничего не роняли

2. Почему бабка решила позволить горошине расти?

Чтобы рвать горох из избы
Чтобы вырастить сад
Нет ответа

3. До куда доросла горошина?

До потолка
До неба
До пола

4. Зачем старик полез на дерево?

Они со старухой захотели гороха
Посмотреть на небо
За петушком

5. Что увидел старик на вершине дерева?

Петушка
Горох
Свою избу

6. Что падало при повороте меленки?

Блин
Пирог
Блин и пирог

7. Почему старик со старухой остались без меленки?

Ее забрал петушок
Ее украл барин
Она сломалась

8. Кто отправился возвращать меленку?

Петушок
Старик
Барин

9. Почему петушок не сгорел в печи?

Он залил огонь водой из колодца
Он засыпал огонь песком
Он был несгораемым

10. Как петушок расправился с барином?

Клевал его в глаза
Клевал его в лоб
Клевал его в нос

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ․

Ինչպես եղավ, մի օր այս սիրուն մանուկը վազելով թիթեռնիկի հետևից, հեռացավ ջրաղացից, ընկավ մացառնրի մեջ, անցավ ձորակից ձորակ, կորցրեց ջրաղացի շավիղը ու գնաց, գնաց, հասավ մեծ ճանապարհին, նստեց եզերքին ու լաց եղավ:

Անցավ մի քարավան. մի ուղևոր տեսավ լացող մանուկին, խղճաց, վեր առավ և իր հետ տարավ:

Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ էր պատմում՝ մանկության պես սիրուն, մանկության պես ոսկի…

2. Բաժանի՛ բաղադրիչների (մասերի) հետևյալ բառերը․ անուշ, մանուկ, ջրաղաց, խեղճ, դուռ, հեքիաթ, օր, ուռենի, հին, քարավան, զավակ, երիտասարդ, շքեղ

Օրինակ՝

պարզ-դաս

ածանցավոր — դասարան — դաս(արմատ)+ արան(ածանց)

բարդ — դասընկեր — դաս(արմատ) + ընկեր(արմատ)

ածանցավոր — անուշ — ան(ածանց) + ուշ(արմատ)

ածանցավոր — մանուկ — ման(արմատ) + ուկ(ածանց)

բարդ — ջրաղաց — ջուր(արմատ) + աղաց(արմատ)

պարզ — խեղճ

պարզ — դուռ

պարզ — հեքիաթ

պարզ — օր

ածանցավոր — ուռենի — ուռ(արմատ) + ենի(ածանց)

պարզ — հին

բարդ — քարավան —քար(արմատ) + ավան(արմատ)

պարզ — զավակ

պարզ — երիտասարդ

պարզ — շքեղ

1. Նորից կարդա՛ Ավ. Իսահակյանի «Երջանիկ խրճիթը» պատմվածքը, սովորի՛ր կապույտով և կանաչով նշված բառերի բացատրությունները, հոմանիշները:
   
2. Գտի՛ր պատմվածքում կրկնվող տողերը և բացատրի՛ր դրանց նշանակությունը:
   Զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց կար: (նկարագիր)
   Երևում էր մի խեղճ ջրաղաց զմրուխտյա գետակի վրա։ (կարոտ)
   
   Ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում: (պատմություն)
   Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ էր պատմում՝ մանկության պես սիրուն, մանկության պես ոսկի։ (երջանկություն և ուրախություն)
   
3. Գրի՛ր այս բառերի հականիշները:
   խրճիթ-տուն, տնակ
   մանուկ-երեխա
   շքեղ-հոյակապ, գեղեցիկ
   նազելի-քնքուշ, մեղմ, նուրբ
   շնորհալի-տաղանդավոր
   լուսավոր-փայլուն
   
4. Պատմի՛ր, թե ինչով էին իրար նման «Երջանիկ խրճիթը» և « Եղնիկը» պատմվածքները։
   
   Երկու պատմվածքներում էլ հերոսները հեռանում են իրենց տներից ու կարոտում, կարոտով նայում հեռու հեռուն։ Պատմվածքները երկուսն էլ երջանիկ ավարտ ունեն՝ հերոսները վերադառնում են իրենց հայրական տները։

Դասարանական և տնային առաջադրանքներ

1. Հաշվի՛ր 11սմ կողմով քառակուսու պարագիծը և մակերեսը։ 
11×2=22
11×2=22
P=22+22=44սմ

11×11=121
S=121սմ

2. Հաշվի՛ր 13դմ կողմով քառակուսու պարագիծը և մակերեսը։ 
13×2=26
13×2=26
P=26+26=52

13×13=169
S=169դմ

3. Հաշվի՛ր 30սմ կողմով քառակուսու պարագիծը և մակերեսը։ 
30×2=60
30×2=60
P=60+60=120

30×30=900
S=900

4. Հաշվի՛ր 19սմ կողմով քառակուսու պարագիծը։ 
19×2=38
19×2=38
P=38+38=76սմ

5.  Հաշվի՛ր 3դմ կողմով քառակուսու մակերեսը։ 
3×3=9
S=9դմ

6. Հաշվի՛ր 11սմ կողմով քառակուսու պարագիծը։ 
11×2=22
11×2=22
P=22+22=44

7. Հաշվի՛ր 12սմ կողմով քառակուսու մակերեսը։ 
12×12=144
S=144սմ

8.  Հաշվի՛ր 7դմ կողմով քառակուսու մակերեսը։ 
7×7=49
S=49

Կրկնում ենք․ 

9)7 տ 2 ց 60 կգ-ը արտահայտիր կիլոգրամներով։
7000+200+60

10)Ո՞ր շարքում են թվերը դասավորված նվազման կարգով․

ա) 10, 20, 410, 570, 600

բ) 360, 340, 540, 100, 90

գ) 368, 358, 321, 101, 103

դ) 265, 112, 99, 89, 0

11)3455 > 3445 արտահայտության մեջ աստղանիշի փոխարեն ո՞ր թիվը պետք է գրել, որ ստացվի ճիշտ անհավասարություն:

ա) 6

բ) 7

գ) 8

դ) 4

12) Հաշվիր գումարը`

• 50 սմ 6 մմ+12 սմ 9 մմ
• 7 ժ 35 ր+3 ժ 30 ր
• 8 օր 16 ժ+2 օր 9 ժ

13)Հաշվիր 3 սմ 5 մմ, 4 սմ 9 մմ և 4 սմ կողմերով եռանկյան պարագիծը։

14)Ո՞րն է այն հնգանիշ թիվը, որի միավորը 2 է, հազարավորը՝ 6, իսկ մյուս բոլոր թվանշանները՝ 3:
36332

15)Գտիր նվազելին, եթե հանելին 11 է, տարբերությունը՝ 36։

1. Կարդա՛ Ավ․ Իսահակյանի «Երջանիկ խրճիթը» պատմվածքը։
2. Կանաչով նշված բառերը բառարանի oգնությամբ բացատրի՛ր:
   խեղճ-անհոգնական
   սոսափում էր
   մացառների
   հովասուն-հով, զով
   զմրուխտյա 
   կռնակը-մեջք
3. Կապույտով նշված բառերի հոմանիշները գրի՛ր:  
   գոհ-շնորհակալ լինել
   Մեղմիկ-հանդարտ
   մտմտալով-մտածել
   շավիղը-ճանապարհ, ուղի
   շնորհալի-տաղանդավոր
   շքեղ-գեղեցիկ
   չքանում-անհետանալ
   խնջույք-ճաշկերույթ
   վերջալույսի-մայրամուտ
   մարմանդ-մեղմ
   կրակը-ատր 
   տաք-ջերմ

ПЕТУШОК-ЗОЛОТОЙ ГРЕБЕШОК И ЧУДО-БЛЮДО
(Русская народная сказка.)
Жили-были старик со старухой.
Ели они как-то раз горох и уронили одну горошинку на пол. Покатилась
горошинка по полу и скатилась под пол.
Долго ли, коротко ли лежала там горошина, только вдруг стала расти.
Росла, росла и выросла до потолка. Прорубил старик потолок, а горошина всё
растёт да растёт — и выросла до самого неба.
Захотелось старику со старухой гороха. Взял старик мешок и полез на горошину. Лез, лез, добрался до туч, видит: сидит на тучке петушок — золотой
гребешок, а рядом блюдо золотое.
Старик взял блюдо и петушка и спустился по горошине в избу.
Спустился и говорит:
Вот тебе старуха подарочек: петушок – золотой гребешок и золотое
блюдо.
Старуха обрадовалась, взяла блюдо, повернула разок — смотрит, упали на
стол блин да пирог. Что ни повернёт — всё блин да пирог, блин да пирог!
Обрадовались старик со старухой, стали жить не тужить.
ВОПРОСЫ И ЗАДАНИЯ
Хотели бы вы, чтобы вам подарили чудо-блюдо?
Да я бы хотел что бы мне подарили чудо-блюдо что бы мы каждый день не ходили магазин.

Если бы у тебя было такое блюдо, какое одно желание ты бы попросил его
исполнить?
Я бы попросил что бы он мне одал много сладкова.

Кому бы ты хотел подарить такое блюдо? Почему?
Я бы одал чудо-блюдо своей сестре потом что оно очень любит пироги и блины.

1. Ողղանկյան պարագիծը 18սմ է։ Երկարությունը 5սմ է։ Հաշվեք ուղղանկյան մակերեսը։
Լուծում
18-10=8
8:2=4
S=4×5=20
Պատ․՝ 20սմ