Ալեքսանդր Հովսեփյան

Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյանը  ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբերի 26-ին (նոր օրացույցով՝ հոկտեմբերի 8-ին) Փոքր Ասիայի Քյոթահիա քաղաքում։ Մկրտվել է ծնունդից երեք օր անց Սբ. Թեոդորոս եկեղեցում և ստացել Սողոմոն անունը։Հայրը Գևորգ Սողոմոնյանն էր, մասնագիտությամբ՝ կոշկակար, որի ընտանիքը գաղթել էր Նախիջևանի Գողթն գավառի Ցղնա գյուղից, իսկ մայրը՝ Թագուհի Հովհաննիսյանը, արմատներով Բուրսայից էր, և երբ տղան ծնվեց, նա ընդամենը 16 տարեկան էր։ Սողոմոնը նրանց միակ զավակն էր։ Երկուսն էլ մեծ սեր ունեին երաժշտության նկատմամբ։ Տանը խոսում էին միայն թուրքերեն։ Երբ Կոմիտասը ընդամենը 6 ամսական էր, նրա մայրը մահացավ, իսկ տասը տարեկանում տղան կորցրեց նաև հորը։ Դրանից հետո նրան սկսում է դաստիարակել հորական տատը՝ Մարիամը, որը նրա համար եղել է երկրորդ մայր; Մոր մահը խորը վերք էր թողել Սողոմոնի հոգում, և նրա առաջին ստեղծագործությունները նվիրված էին հենց նրան։

1875 թվականին փոքրիկ Սողոմոնն ընդունվեց իրենց քաղաքի միջնակարգ ուսումնարան, որն ավարտեց 1880 թվականին և հոր նախաձեռնությամբ մեկնեց Բուրսա քաղաք ուսումը շարունակելու։ Նա վերադարձավ հայրենի քաղաք հոր մահվանից 4 ամիս անց։

Սողոմոնի կյանքում շրջադարձային էր 1881 թվականը։ Սեպտեմբերին 12-ամյա Սողոմոնը Քյոթահիայի հոգևոր առաջնորդ Գևորգ վարդապետ Դերձակյանի հետ մեկնում է Էջմիածին։ Գևորգ Դ Կաթողիկոսը հրահանգել էր, որպեսզի Գևորգ վարդապետը իր հետ Քյոթահիայից մի որբ աշակերտ բերի։ 20 երեխաների միջև վիճակահանության արդյունքում բախտը ժպտաց Սողոմոնին։ Հոկտեմբերի 1-ին Սողոմոնը ներկայացավ կաթողիկոսին։ Վերջինս սկսեց խոսել հայերեն և տղան ոչինչ չհասկացավ։ Երբ կաթողիկոսն ասաց, որ տղան այդտեղ անելիք չունի, քանի որ չգիտի հայերեն, Սողոմոնը պատասխանեց, թե եկել է սովորելու ու երգեց. «Լույս Զվարթ» երգելիս Սողոմոնը նկատեց, թե ինչպես կաթողիկոսի աչքերից արցունքներ գլորվեցին և թավալվելով ճերմակ մորուսի վրայով՝ կորան վերարկուի ծալքերի մեջ։ Տղան արդեն Գևորգյան ճեմարանի ուսանող էր։

1881-1910 թվականներին Սողոմոնը մեծամասամբ եղել է Էջմիածնում, չնայած երկար ժամանակ է անցկացրել Եվրոպայում։ Ճեմարանում ուսուցման առաջին տարում նա սովորեց  ձայնանիշերը՝ խազեր, որոնք զարգացվել էին 19-րդ դարում Համբարձում Լիմոնջյանի և նրա ուսանողների կողմից։ Սողոմոնը բացահայտեց երաժշտության նկատմամբ իր մեծ սերը և սկսեց ձայնագրել Էջմիածնի շրջակայքի գյուղերում երգվող երգերը. գյուղացիները նրան տվել էին «Նոտայի Վարդապետ» անունը։ Հրաչյա Աճառյանը «Կյանքիս հուշերից» գրքում գրում է.

Պատմում են, թե մի օր Կոմիտասը դաշտում մի խնջույքի ժամանակ լսում է էշի զռալը, իսկույն մի թղթի կտոր է վերցնում և սկսում է ձայնագրել. Կոմիտասը էշին հանդիմանում է, թե «Ա’յ ապուշ, սխալ ես զռում, զռալ էլ չգիտես, այդպես չեն զռա»:

Պատումով ներկայացրո՛ւ քեզ դուր եկած հատվածը և մեկնաբանի՛ր ինչու ես ընտրել այդ հատվածը։

Պատմում են, թե մի օր Կոմիտասը դաշտում մի խնջույքի ժամանակ լսում է էշի զռալը, իսկույն մի թղթի կտոր է վերցնում և սկսում է ձայնագրել. Կոմիտասը էշին հանդիմանում է, թե «Ա’յ ապուշ, սխալ ես զռում, զռալ էլ չգիտես, այդպես չեն զռա»:

Ես ընտրեցի այս հատվածը, որովհետև նույնիսկ էշերին Կոմիտասը ճիշտ զռալ է սովորեցրել։

Do
I, you, we, the

I go to school.

Do I go to school?

I don’t go to school.

She goes to school.

Does she go to school.

She doesn’t go to school.

Does

he, she, it

3-րդ դ․ եզ․ թ․ բայերի ավել-s-es

 Լինում է, չի լինում ̀ մի  կամակոր  թագավոր  է  լինում: Մի  օր  նա  կանչում է  իր  երկրի  բոլոր   դեր□ակներին  և  հրամայում, թե  ինձ  համար  մի  այնպիսի  վերմակ  կարեք, որ  հասակիս  համեմատ  լինի ̀ ոչ  երկար, ոչ  կարճ: Ոչ մի   դերձակ  չի  կարողանում  թագավորի  հրամանը  կատարել, բոլորի  գլուխներն  էլ  կտրել  է  տալիս:

   Օրերից  մի  օր  թագավորի  մոտ  մի  դերձակ  է  գալիս:

— Թագավորն  ապրած  կենա, -ասում  է  նա, —  ես  քո  ուզած  վերմակը  կկարեմ: Ոչ  երկար  կլինի, ոչ կարճ:

 — Լավ, — ասում է թագավորը, — բայց  տես,  եթե  մի  փոքր  երկար  եղավ  կամ  կարճ, իմացած  լինես ̀ գլուխդ  կտրելու  եմ:

 -Համաձայն   եմ, թագավորն  ապրած  կենա, թե  չկարողացա ̀  գլուխս  կտրի:

  Դերձակը  գնում  է  մի  վերմակ  կարում,  դիտմամբ  էլ  մի  քիչ  կա□ճ  է  անում: Տանում  է,  դնում     թագավորի  առաջ: Փեշի  տակ  էլ  թաքուն  մի  ճիպոտ  է  պահած  լինում:

  -Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը ̀  գլուխ  տալով, — քո  ուզած  վերմակը  կարել  եմ: Տես ̀  կհավանե՞ս:

  -Տեսնենք  հասակիս  հարմա՞ր  է, թե՞  ավել- պակաս, —  ասում  է  թագավորն  ու  պառկում  թա□տին, վերմակը  քաշում  վրան: Վերմակը  հազիվ  ծնկներին  է  հասնում, ոտքերը  բաց  են  մնում:

  Դերձակն  իսկույն  փեշի  տակից  հանում  է ճիպոտը  և  խփում  թագավորի  ոտքերին:

  -Թագավորն  ապրած  կենա, — ասում է  դերձակը, — ամեն  մար□  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:

   Թագավորն  ամիջապես  ոտքերն  իրեն է  քաշում,  թաքցնում  վերմակի  տակ:

   Կամակոր  թագավորն  այլևս  ոչինչ  չի  կարողանում  ասել: Նույնիսկ  մեծ–մեծ   նվերներ  է տալիս  ու  ճանապարհ  դնում  հնարագետ  դերձակին:

1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
դերձակներին
կարճ
թախտին
մարդ

2.Ի՞նչ  է  նշանակում  «դերձակ»  բառը.

Դերձակ-կարուձև անող արհեստավոր:

3. Ո՞ր   դարձվածքի   իմաստն  է  սխալ  բացատրված.

    ա/ գլուխը  դատարկ   —  հիմար, անխելք, տգետ

     բ/ թև առնել  —  ոգևորվել, ոգեշնչվել

     գ/ կողը  հաստ – համառ, կամակոր, ինքնասածի

     դ/ ձեռք մեկնել —  ձեռքով անել, հեռանալ

4. Կետադրի՛ր  հետևյալ  նախադասությունը.

    Դերձակը  հասկացավ, որ  թագավորը  հիմար է:

5. Ի՞նչն  է  ստիպում  թագավորին  նման հրաման  արձակել:
Թագավորը ցանկանում է մեծամտորեն բոլորին ապացուցել, որ ամեն խելացին ինքն է։

6. Ի՞նչ  հնարամտության  է  դիմում  դերձակը:
Դերձակն էլ իր հերթին խորամանկորեն ապացուցում է թագավորին, որ իրենից խելացի էլ կա։

7. Ժողովրդական  ո՞ր  ասացվածքն  է  օգտագործված  տեքստում:
Ամեն  մարդ  իր վերմակի  համեմատ  պիտի   ոտքը  մեկնի:

8. Կամակոր  թագավորին  պատժելու  մի  հնարք  էլ  մտածիր  դու:
Ես ընդհակառակը վերմակը երկար կկարեի բայց ծայրին փշեր կկարեի։

9.Ինչպե՞ս  ինքդ  կվերնագրեիր  տեքստը:
Մեծամիտ թագավորը

<<Flop>> էջ 68/էլ 71/ կարդալ։

Անծանոթ բառեր

bird- թռչուն

ask-հարցնել

tell-պատմել

lake-լիճ

to take a shower-լոգանք ընդունել

only-միայն

leap-frog- թռիչք-գորտ խաղ

Տեքստից դուրս գրեք այն նախադասությունները, որոնցում կան օժ. բայեր՝ am, is are և դարձրեք հարցական, ժխտական։

“It’s seven o’clock.
Is it seven o’clock?
“It’s not seven o’clock.

Oh, it’s time to do morning exercises!”
Oh, is it time to do morning exercises?
Oh, it’s not time to do morning exercises!”

Flop is doing morning exercises.
Is Flop doing morning exercises?
Flop is not doing morning exercises.

Oh, it’s time to do morning exercises!” says Flop.
Oh, is it time to do morning exercises!” says Flop?
Oh, it’s not time to do morning exercises!” says Flop.

And now he is swimming in the lake.
And now is he swimming in the lake?
And now he is not swimming in the lake.

Now he is taking a shower.
Now is he taking a shower?
Now he is not taking a shower.

His friends Polly and Chat are doing morning exercises, too.
Are his friends Polly and Chat doing morning exercises, too?
His friends Polly and Chat are not doing morning exercises, too.

They are only* washing their hands and faces.
Are they only* washing their hands and faces?
They are not only* washing their hands and faces.

Ծառեր, թփեր լեցուն միրգ
Մառան տարան գիրկ ու գիրկ,
Աշուն սնավ։

Տարափ ու բուք փչելով,
Վայուն–մայուն ճչելով՝
Աշուն ծնավ։

Սաղարթ–սաղարթ սարսելով,
Ոսկի տերև դարսելով
Աշուն քնավ։

Առաջադրանքներ

1. Կարդա՛ բանաստեղծությունը՝ առանձնացնելով անծանոթ բառերը:

2. Բացատրի՛ր բառերը

ծնավ-ծնվեց

սնավ-կերակրել

քնավ-քնել

3.Նկարի՛ր քեզ դուր եկած հատվածը։

4․ Բացատրի՛ր ոսկի տերև բառակապակցությունը և գործածի՛ր նախադասության մեջ։

Աշնանը ծառերը ոսկի տերև են դառնում:

5. Կադա՛ ընդգծված բառերը և փորձի՛ր բառազույգեր կազմել։

Օրինակ՝ սարսել-դարսել
միրգ–գիրկ
սնավ–քնավ
փչելով–ճչելով
ծնավ–սնավ

6. Ձայնագրիր բանաստեղծության ընթերցումդ, ֆոտոշարքի կամ նկարաշարի համադրությամբ տեսանյութ պատրաստի՛ր:

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով

672+672=1344

+	6	7	2			Ստուգում՝	–	1	3	4	4
	6	7	2						6	7	2
1	3	4	4						6	7	2

9182+98=9280

+	9	1	8	2		Ստուգում՝	–	9	2	8	0
			9	8						9	8
	9	2	8	0				9	1	8	2

1487+561=2048

+	1	4	8	7		Ստուգում՝	–	2	0	4	8
		5	6	1					5	6	1
	2	0	4	8				1	4	8	7

89621+3810=93431

+	8	9	6	2	1		Ստուգում՝	–	9	3	4	3	1
		3	8	1	0					3	8	1	0
	9	3	4	3	1				8	9	6	2	1

1095+790=1885

+	1	0	9	5			Ստուգում՝	–	1	8	8	5
		7	9	0						7	9	0
	1	8	8	5					1	0	9	5

4019+9921=13940

+	4	0	1	9			Ստուգում՝	–	1	3	9	4	0
	9	9	2	1						4	0	1	9
1	3	9	4	0						9	9	2	1

7969+298=8267

+	7	9	6	9			Ստուգում՝	–	8	2	6	7
		2	9	8						2	9	8
	8	2	6	7					7	9	6	9

2․ Երկու օրում Գայանեն վաճառեց 240կգ վարունգ։ Առաջին օրը նա վաճառեց 20կգ ավելի, քան երկրորդ օրը։ Հաշվի՛ր, թե որքան է կազմում երկրորդ օրվա վաճառքի գումարը, եթե առաջին օրվանը կազմում է 10400դրամ։ 

3. Կարգային գումարելիների գումարը գրիր թվի տեսքով՝

2×1000+3×20+9×1=2069

3×100000+6×1000+8+1=306081

7×10000+5×100+6×10=70560

4.Որքանով կմեծանա 28726     թիվը , եթե նրա գրության տասհազարյակը փոխարինենք 9-ով։
90-ով

Լրացնել բաց թողնված բառերը՝

Օվկիանոսները չորսն են՝ Խաղաղ, Ատլանտյան, Հնդկական և Հյուսիսային Սառուցյալ  օվկիանոսները: Ամենամեծը Խաղաղ օվկիանոսն է: Այդպես է անվանել ծովագնաց Ֆ. Մագելանը՝ առաջին եվրոպացին, որը կտրելանցել է Խաղաղ  օվկիանոսը: Խաղաղ օվկիանոսը նաև ամենախորն է:

Ամենափոքրն ու ամենածանծաղը Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիա­նոսն է:

Օվկիանոսների ջրերով շրջապատված ընդարձակ ցամաքները կոչ­վում են մայրցամաքներ: Մայրցամաքները վեցն են՝ Եվրասիա, Աֆրիկա, Հյուսիսային Ամերիկա, Հարավային Ամերիկա, Անտարկտիդա, Ավստրալիա: Ամենամեծը Եվրասիան է: Այս մայրցամաքում է գտնվում մեր հայրենիքը՝ Հայաստանը: Միակ մայրցամաքը, որը ծածկ­ված է հսկա սառույցի շերտով, Անտարկտիդան է։ Այստեղ մշտական բնակիչներ չկան: Իսկ ամենափոքր մայրցամաքը Ավստրալիան է:

Գումարում։ Գումարման ստուգումը հանումով

Դասարանական առաջադրանքներ.

1․ Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։ 

Գումարելի

+

Գումարելի

=

Գումար

4156

+

123

=

4279

1․ Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։ 

Օրինակ՝ 4156+123=4279

+	4	1	5	6		Ստուգում՝	–	4	2	7	9
		1	2	3					1	2	3
	4	2	7	9				4	1	5	6

585+585=1170

+		5	8	5		Ստուգում՝	–	1	1	7	0
		5	8	5					5	8	5
	1	1	7	0

82844+7258=90102 

+	8	2	8	4	4		Ստուգում՝	–	9	0	1	0	2
		7	2	5	8				8	2	8	4	4
	9	0	1	0	2					7	2	5	8

4758+645=5403

+	4	7	5	8		Ստուգում՝	–	5	4	0	3
		6	4	5					6	4	5
	5	4	0	3				4	7	5	8

11111+11684=22795

+	1	1	1	1	1		Ստուգում՝	–	2	2	7	9	5
	1	1	6	8	4				1	1	1	1	1
	2	2	7	9	5				1	1	6	8	4

1147+5689=6836

+	1	1	4	7		Ստուգում՝	–	6	8	3	6
	5	6	8	9				1	1	4	7
	6	8	3	6				5	6	8	9

47859+16982=64841

+	4	7	8	5	9		Ստուգում՝	–	6	4	8	4	1
	1	6	9	8	2				1	6	9	8	2
	6	4	8	4	1				4	7	8	5	9

6729+1284=8013

+	6	7	2	9			Ստուգում՝	–	8	0	1	3
	1	2	8	4					1	2	8	4
	8	0	1	3					6	7	2	9

2․ Հանումով ստուգի՛ր ճիշտ է արդյոք կատարվել գումարումը։ 

Օրինակ՝ 9999+55=10054

Ստուգում՝	–	1	0	0	5	4
					5	5
			9	9	9	9

25+7897=7922

Ստուգում՝	–	7	9	2	2
				2	5
		7	8	9	7

978+176=1154

Ստուգում՝	–	1	1	5	4
			9	7	8
			1	7	6

5781+107=5888

+	5	7	8	1			Ստուգում՝	–	5	8	8	8
		1	0	7						1	0	7
	5	8	8	8					5	7	8	1

2490+968=3458

+	2	4	9	0			Ստուգում՝	–	3	4	5	8
		9	6	8						9	6	8
	3	4	5	8					2	4	9	0

3․ Երբ կանգառում ավտոբուսից իջավ 7 ուղևոր և ավտոբուս բարձրացավ 12 ուղևոր, ավտոբուսում ուղևորների թիվը դարձավ 24։ Քանի՞ ուղևոր կար ավտոբուսում մինչև կանգառ։ 
Լուծում
24-12=12
12+7=19
Պատ՝․ 19

4․  Գնացքը երկու օրում անցավ 1255կմ ճանապարհ։ Երկրորդ օրն այն անցավ 25կմ-ով պակաս ճանապարհ, քան անցել էր առաջին օրը։ Որքա՞ն ճանապարհ է անցել գնացքը երկրորդ օրը։
Լուծում
1255-25=1230
1230:2=615

Պատ՝․ 615

5. Կարգային գումարելիների գումարը գրիր թվի տեսքով՝

6000+2000+50+5=8055

70000+200+1=70201

300+4=304

100000+6000+40=106040

5000+10+2=5012

6.Որքանով կփոքրանա   34581  թիվը , եթե նրա գրության հազարավորը փոխարինենք 0-ով։
4000-ով

7. Արմենը 5տարեկան է, իսկ հայրիկը նրանից մեծ է 6 անգամ ։5 տարի հետո հայրիկը Արմենից քանի տարով մեծ կլինի։

Լուծում
5×6=30
30+5=35
35-10=25
Պատ՝․ 25

Քույրիկիս և եղբորս անվանակոչության օրը մենք գնացել էինք Մուղնու Սուրբ Գևորգ եկեղեցի։ Մայրիկս հավաքում էր այնտեղի եղևնիների սերմերը և մենք որոշեցինք տանել մեր հետ ու դնել թաղարի մեջ։ Իհարկե չէինք հավատում, որ ծիլեր կտան։ 2020 թ․ նոյեմբերի սկիզբն էր, մայրս ամեն օր ջրում էր ու երևի աղոթում զինվորների համար, պատերազմը ավարտվեց ու սերմերը սկսեցին ծիլեր տալ։ Արդեն դրանք դարձել են փոքրիկ եղևնիներ։ Կամաց-կամաց մեծանում են։ Իհարկե շատ մեծ չեն բայց շատ սիրուն են ու զարդարում են մեր պատուհանը։