Ալեքսանդր Հովսեփյան

Ուշադիր կարդա՛ և կատարի՛ր առաջադրանքները։

Բարեբախտաբար, ես հիշեցի, որ Թուրքիայում մի այնպիսի բույս կա, որը շատ արագ է աճում և, երբեմն, մինչև երկինք հասնում։

Դա բակլան է։ Մի րոպե անգամ չկորցնելով, մի այդպիսի բակլա տնկեցի, և բակլան իսկույն սկսեց աճել։

Աճեց, աճեց ու շուտով հասավ լուսնին։

― Ուռա՜,– գոչեցի ես և սկսեցի ցողունով վեր բարձրանալ։

Մի ժամից հետո լուսնին հասա։

Կացինս գտնելու համար երկար ժամանակ կորցրի։ Լուսինն էլ է արծաթից, կացինն էլ. արծաթը որ արծաթի վրա դնես, չի երևա։ Վերջիվերջո կացինս գտա մի կույտ փտած դարմանի մեջ։

Ուրախ-ուրախ գոտուս մեջ խրեցի և ուզում էի ցած իջնել։

Բայց չհաջողվեց, արեգակը չորացրել էր բակլայի ցողունը, որը կտոր-կտոր եղավ ու թափվեց։ Վշտից լացս հազիվ պահեցի։

Ի՞նչ անել։ Ի՞նչ անել։ Մի՞թե ես էլ երկիր չեմ վերադառնա։ Մի՞թե ամբողջ կյանքս պիտի անցկացնեմ այս սառած լուսնի վրա։

Օ՜, ո՛չ, ո՛չ մի դեպքում։

Վազեցի իսկույն դեպի դարմանի կույտը և սկսեցի նրանից պարան հյուսել։ Պարանը կարճ դուրս եկավ, բայց ոչինչ։ Սկսեցի պարանով ցած իջնել։ Ձախ ձեռքով իջնում էի, իսկ աջով կացինն էի բռնել։

Շուտով պարանը պրծավ, և ես օդում կախված մնացի՝ երկնքի և երկրի միջև։ Սարսափելի էր, բայց գլուխս չկորցրի։

Երկար չմտածելով, ամուր բռնեցի պարանի ներքևի ծայրը, կացնով տվի վերևի ծայրը կտրեցի և կապեցի ներքևի ծայրին։ Այս բանն ինձ գետնին իջնելու հնարավորություն տվեց։

Բայց և այնպես երկիրը հեռու էր, և շատ անգամ պետք եղավ պարանի վերևի ծայրը կտրել և ներքևի ծայրին կապել։ Վերջապես այնքան իջա, որ քաղաքի տներն ու պալատները երևացին։ Մինչև գետնին հասնելը երեք կամ չորս մղոն էր մնում։

Եվ հանկարծ… Օ՜ սարսափ… պարանը կտրվեց։

Ես գետնին ընկա այնպիսի ուժով, որ կես մղոն խորությամբ փոս գոյացրի։

Ուշքի գալով, երկար մտածեցի, թե այդ փոսից ինչպես դուրս գամ։ Ամբողջ օրը ոչ կերա, ոչ խմեցի, մտածում էի ու մտածում։ Եվ հանկարծ ելքը գտա. եղունգներովս աստիճաններ փորեցի և այդ սանդուղքով գետնի երես դուրս եկա։

Օ՜, Մյունխհաուզենը երբեք չի կորչի։

Տեքստային առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչ հնար մտածեց Մյունխհաուզենը, երբ պարզեց, որ ծղոտից հյուսած պարանը կարճ է։ /1 միավոր/

Մյունխհաուզենը երկար չմտածելով, ամուր բռնեց պարանի ներքևի ծայրը, կացնով տվեց վերևի ծայրը կտրեց և կապեց ներքևի ծայրին։ Այս բանն նրան գետնին իջնելու հնարավորություն տվեց։

2․ Լուսին հասնելու համար ի՞նչ միջոց օգտագործեց Մյունխհաուզենը։ /1 միավոր/

Ա) Լուսին հասավ հրթիռով

Բ) Մեծ աստիճան դրեց և բարձրացավ լուսնի վրա

Գ) Բակլա տնկեց, որի վրա մագլցելով հասավ լուսին

Դ) Լոբի ցանեց և լոբու ցողունի վրա  մագլցելով հասավ լուսին

3․ Փոսից դուրս գալու ի՞նչ հնար մտածեց Մյունխհաուզենը։  /1 միավոր/

4․ Լուսնի վրա հայտնվելուց հետո ի՞նչն էր պատճառը, որ Մյունխհաուզենը կացինը չէր գտնում։  /1 միավոր/

Ուշքի գալով, երկար մտածեց, թե այդ փոսից ինչպես դուրս գա։ Ամբողջ օրը ոչ կերավ, ոչ խմեց, մտածում էր ու մտածում։ Եվ հանկարծ ելքը գտավ. եղունգներով աստիճաններ փորեցեց և այդ սանդուղքով գետնի երես դուրս եկավ։

5․ Տեքստից դո՛ւրս գրիր մեկ պատմողական և մեկ բացականչական նախադասություն։/1 միավոր/

բացականչական-Օ՜, Մյունխհաուզենը երբեք չի կորչի։

պատմողական-Թուրքիայում մի այնպիսի բույս կա, որը շատ արագ է աճում և, երբեմն, մինչև երկինք հասնում։

6․ Նախադասության ընդգծված բառերին «ինչպիսի՞» հարցին պատասխանող լրացումներ ավելացրո՛ւ։ /1 միավոր/

Ի՞նչպես հիշեցի այդ պատմության մասին։

Այդ ո՞նց իսկույն եկար այստեղ։

Վերջիվերջո ես կա՞րող եմ գալ ձեզ հյուր։

Այդ ի՞նչու ես այդքան ոււրախ-ուրախ։

Շուտով պարանը պրծավ, և Մյունխհաուզենը օդում կախված մնաց՝ երկնքի և երկրի միջև։

Բառային առաջադրանքներ

1․ Տեքստից դո՛ւրս գրիր 5 բառ, որոնք գործողություն են կատարում։ /1 միավոր/

գոչեցի, վազեցի, գոյացրի, հասավ, աճել։

2․ Շարունակի՛ր ըստ օրինակի՝ ավարտել․․․․ — ավարտել գիրքը /1 միավոր/

Փորել — փորել հողը

Դուրս գալ —— դուրս գալ տնից

Աճեցնել — աճեցնել ծաղիկը

Տեսնել — տեսնել մայրամուտը

3․ Գրի՛ր տեքստում մուգ գրված բառերի հոմանիշները։ /1 միավոր/

հիշեցի-Մտաբերել

իսկույն-անհապաղ

Վերջիվերջո-իսկապես

ոււրախ-ուրախ– երջանիկ-երջանիկ

4․ Գրի՛ր բարեբախտաբար, երկար, բարձրանալ, վերև բառերի հականիշները։ /1 միավոր/

բարեբախտաբար-դժբախտաբար

երկար-կարճ

բարձրանալ-իջնել

վերև-ներքև

Ուշադի՛ր կարդա և կատարի՛ր առաջադրանքները։

Կողմնացույց չլինելու պատճառով մենք երկար ժամանակ թափառում էինք անծանոթ ծովերում։

Մեր նավն անընդհատ շրջապատում էին շնաձկներ, կետեր և ուրիշ ծովային հսկաներ։

Վերջապես դեմ առանք այնպիսի մի ձկան, որն այնքան մեծ էր, այնքան մեծ, որ գլխի մոտ կանգնած, պոչը տեսնել չէինք կարողանում։

Երբ այդ ձուկն ուզեց ջուր խմել, բերանը բաց արեց, և ջուրը գետի նման նրա կոկորդը հոսեց՝ իր հետևից քարշ տալով մեր նավը։ Կարող եք պատկերացնել, թե մեր մեջ ինչ իրարանցում ընկավ։ Մինչև անգամ ես, որ այնքան քաջ եմ, էլի վախից դողդողացի։

Բայց ձկան փորի մեջ նավահանգստի պես խաղաղ էր։ Ձկան փորը լիքն էր նավերով, որ ագահ կենդանին վաղուց էր կուլ տվել։ Օ՜, եթե դուք գիտենայիք, թե ինչպիսի խավար էր այնտեղ։ Չէ՞ որ մենք չէինք տեսնում ո՛չ արև, ո՛չ աստղեր, ո՛չ լուսին։ Ձուկն օրական երկու անգամ էր ջուր խմում, և ամեն անգամ, երբ ջուրը նրա կոկորդն էր հոսում, մեր նավը բարձրանում էր հսկա ալիքների վրա։ Մնացած ժամանակ ձկան փորի մեջ չոր էր։

Երբ որ ջուրը ցամաքեց, ես ու նավապետն իջանք զբոսանքի։ Այստեղ մենք հանդիպեցինք ողջ աշխարհի ծովայինների՝ շվեդացիների, անգլիացիների, պորտուգալացիների։ Նրանց թիվը ձկան փորի մեջ տասը հազարի էր հասնում։ Նրանցից շատերն արդեն մի քանի տարի ապրում էին ձկան փորում։ Ես նրանց առաջարկեցի հավաքվել ու քննության առնել այս տոթ բանտից ազատվելու ծրագիրը։

Ինձ նախագահ ընտրեցին, բայց հենց այն րոպեին, երբ ես ժողովը բաց արի, անիծված ձուկն սկսեց նորից ջուր խմել, և մենք մեր նավերը փախանք։

Մյուս օրը կրկին հավաքվեցինք, և ես հետևյալ առաջարկն արի. երկու ամենաբարձր կայմերը իրար կապենք և հենց որ ձուկը բերանը բաց անի, դեմ տանք ծնոտներին։ Այն ժամանակ ձկան բերանը բաց կմնա, և մենք հեշտությամբ դուրս կգանք։

Առաջարկությունս անցավ միաձայն։

Երկու հարյուր ամրակազմ նավաստիներ կայմերը դեմ տվին ձկան ծնոտներին, և նա այլևս բերանը փակել չկարողացավ։ Նավերն ուրախ-ուրախ ձկան փորից դուրս լողացին։

Պարզվեց, որ այդ հսկայի փորում յոթանասունհինգ նավ է եղել, կարո՞ղ եք պատկերացնել, թե ինչ ահագին մարմին ուներ։

Կայմերն, իհարկե, թողինք ձկան բերանում, որ նա այլևս ոչ ոքի կուլ տալ չկարողանա։

Մենք դեպի ափն ուղղվեցինք, և ես շտապեցի ցամաք դուրս գալ, հայտնելով ուղեկիցներիս, որ այլևս ոչ մի ժամանակ և ոչ մի տեղ չեմ գնա, որ բավական են այն նեղությունները, որ կրեցի, իսկ այժմ հանգստանալ եմ ուզում։

Իմ արկածները շատ հոգնեցրել էին ինձ, և որոշեցի հանգիստ կյանք վարել։

Տեքստային առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ նավը հայտնվեց ձկան փորի մեջ, գունավորի՛ր ճիշտ պատասխանը։

ա) Նավաստիները չէին նկատել ձկանը:

բ) Ձուկը սոված էր և կուլ տվեց նավը:

գ) Ձուկը ջուր խմեց, ջրի հետ նավն էլ հայտնվեց փորի մեջ:

դ) Պատճառը նշված չէ:

 2 . Ի՞նչ առաջարկ արեց հեղինակը ձկան փորում վաղուց գտնվողներին, որ կարողանան դուրս գալ ձկան փորից: 
Երկու ամենաբարձր կայմերը իրար կապենք և հենց որ ձուկը բերանը բաց անի, դեմ տանք ծնոտներին։

 3. Նավաստիներն ինչո՞ւ կայմերը թողեցին ձկան բերանում: 
Որ նա այլևս ոչ ոքի կուլ տալ չկարողանա։

4. Բառե՛ր ավելացրու տրված նախադասությանը։ 

Հսկա ձուկը ժանիքով բացեց մեծ բերանը։

5.Գոյականներից (առարկա ցույց տվող բառեր) առաջ գրի՛ր՝ ինչպիսի հարցին պատասխանող բառեր։ 

Սև  ձուկ

պինդ նավ

քաջ ճանապարհորդ

կապույտ ծով

6. Գրի՛ր հոմանիշները։ 

Քաջ-ուժեղ

հսկա-մեծ

նորից-կրկին

այժմ-հիմա

7. Գրի՛ր հականիշները։ 

Խաղաղ-փոթորկուն

Չոր-թաց

Դուրս-ներս

Հանգիստ-անհանգիստ

Սովորողի բլոգի բաժնի հղումը (բնագիտություն, հայրենագիտություն)
Բնագիտություն 4
Հայրենագիտություն 4

Ճամփորդություններ (մեկօրյա արշավներ, թանգարաններ, պատումների հղումը)
Շենգավիթ թանգարան
Երկրաբանական թանգարան
Դեպի Պլանետարիում
նախնական տեղեկություն

Ճամբարներ (եռօրյա- Գյումրի, Ուրցաձոր)

Բնագիտության ֆլեշմոբի մասնակցություն (Փետրվար, մարտ, ապրիլ, մայիս)
Ես մասնակցել եմ բոլոր ֆլեշմոբներին։

Ուսումնական նախագծեր (դնել հղումները)
Իմ Հայրենագիտական ամառը
Սուրբ Զատիկի Ավանդույթներ

Ուսումնական նախագծեր (դնել հղումները)
Իմ Հայրենագիտական ամառը
Սուրբ Զատիկի Ավանդույթներ
Տոհմածառ
Շենգավիթ թանգարան
Երկրաբանական թանգարան
Դեպի Պլանետարիում
նախնական տեղեկություն
Իմ Ընտանիքը
Իմ բույսը

1. Ո՞րն է կենդանի և անկենդան մարմինը բնության մեջ, բեր 3-ական օրինակ։
   կենդանի-մարդ, շուն, վագր
   անկենդան-ծառ, տերև, ծաղիկ
   
2. Ինչո՞ւ է   լինում  գիշեր  և  ցերեկ:
   Երկիր մոլորակը պտտվում է իր առանցքի և Արեգակի շուրջը։
   
3. Ինչո՞ւ է  լինում  եղանակների  հերթագայություն:
   Տարվա եղանակների փոփոխությունը պայմանավորված է Արեգակի նկատմամբ Երկրի դիրքի փոփոխությամբ: Դրանք չորսն են՝ գարուն, ամառ, աշուն, ձմեռ:
   
4. Թվարկվածներից որո՞նք են օդի և միջավայրի աղտոտման աղբյուր. ինքնաթիռ, հեծանիվ, ավտոմեքենա, առագաստանավ։
   Օդի և միջավայրի աղտոտման աղբյուր է ավտոմեքենան։
   
   5. Մեծությամբ ամենամեծ և ամենափոքր մայրցամաքները։
   Մեծությամբ ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիան է։
   Փոքրությամբ ամենափոքր մայրցամաքը Ավստրալիան է։
   
   6. Մեծությամբ ամենամեծ և ամենափոքր օվկիանոսները։
   Մեծությամբ ամենամեծ օվկյանոսը Խաղաղ օվկիանոսն է, իսկ ամենափոքրը՝ Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսն է։
   
   7. Թվարկիր 5 նյութ, որից կարելի է բաժակ պատրաստել։
   Բաժակ կարելի է պատրաստել ապակուց, փայտից, երկաթից, կավից, թղթից, պլաստիկից, արծաթից, ոսկուց։
   
   8. Ո՞րն է աշխարհի ամենաերկար գետը և որ մայրցամաքում է գտնվում:
   Աշխարհի ամենաերկար գետը Նեղոսն է և գտնվում է Աֆրիկայում:
   
   9. Ի՞նչ է քամին և ինչպես է առաջանում։
   Ինչպես հայտնի է՝ Երկրի մակերևույթի վրա ջերմության անհավասարաչափ բաշխման պատճառով առաջացել են մթնո­լորտային բարձր և ցածր ճնշման վայրեր: Մթնոլորտային բարձր ճնշման վայրից օդի զանգվածր տեղափոխվում է ցածր ճնշման վայր, և առաջա­նում է քամի:
   
   10.Աղքատիկ բուսականություն ու կենդանական աշխարհ ունեցող չորային տարածք:
   Աղքատիկ բուսականություն ու կենդանական աշխարհ ունեցող չորային տարածքը կոչվում է անապատ։
   
   
   Առաջարկներ Ես կուզեի բնագիտության ժամին էլ ավելի շատ և հետաքրքիր փորձեր անենք, իսկ հայրենագիտության ժամին ճամփորդել և գնացքով գնալ Գյումրի։ Կուզեի նաև գնալ Աղվերան ու Ծաղկաձոր։