Ալեքսանդր Հովսեփյան

Continue reading ՀԵՌՈՒՍՏԱՑՈՒՅՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Եզոպոսը համաշխարհային առակագրության խոշոր դեմքերից է: Նրա առակներով է պայմանավորված համաշխարհային գրականության մեջ առակագրության՝ որպես առանձին ժանրի զարգացումը: Եզոպոսի մասին կենսագրական տեղեկությունները շատ սուղ են: Ամենահին հիշատակությունը V դարի հույն պատմիչ Հերոդոտոսինն է, որից ենթադրվում է, որ նա ապրել է մ. Թ. Ա. VI դարում, Սամոս քաղաքում, եղել է ստրուկ և սպանվել է Դելփիքում: Ենթադրություններ կան, որ նա հույն էր` Թրակիայից կամ Փռյուգիայից: Եզոպոսի մասին շատ զրույցներ և ավանդություններ են պահպանվել: Դրանցից թերևս ամենահիշարժանը հետևյալն է.

Մի օր, Քսանթոսը ցանկանալով ճաշկերույթ տալ ի պատիվ աշակերտների՝ Եզոպոսին կարգադրեց, որ գնա աշխարհի ամենից լավ բանը գնի շուկայից և համեղ ճաշ պատրաստի:

-Շատ լավ, տե՛ր,-ասաց Եզոպոսը և գնաց:

Ճաշի ժամին յուրաքանչյուր աշակերտի առաջ մի աման լեզու էր դրած:

-Ի՞նչ է սա,-հարցրեց Քսանթոսը զարմացած:

-Լեզու, տեր իմ:

-Մի՞թե սա է աշխարհի ամենալավ բանը, հիմար,-գոռաց Քսանթոսը:

-Ասացեք, տեր իմ,-պատասխանեց Եզոպոսը,-ի՞նչ կա աշխարհում ավելի լավ , քան լեզուն. Լեզուն է հասարակական կյանքի շաղկապը, ճշմարտության և իմաստության գործիքը, գիտությունների բանալին: Առանց լեզվի ինչպե՞ս կզարգանար ուսումն ու գիտությունը, առանց լեզվի ինչպե՞ս մարդիկ միմյանց պիտի հայտնեին իրենց ուրախությունը կամ վիշտը, իրենց հուզող մտքերը:

Բոլոր աշակերտները, նրանց հետ նաև Քսանթոսը, հավանություն տվեցին Եզոպոսի բացատրությանը:

Մի ուրիշ անգամ Քսանթոսն ասաց Եզոպոսին.

-Եզոպո՛ս, գնա շուկա և այս անգամ աշխարհի ամենավատ բանը բեր մեզ համար:

Եզոպոսը գնաց շուկա և դարձյալ լեզու բերեց: Քսանթոսը բարկությունից իրեն կորցրել էր:

-Հանդարտվե՛ք ,տեր իմ, -ասաց Եզոպոսը,-ի՞նչ կա աշխարհում ավելի վատ, քան լեզուն. Դրանով են կործանվում ամբողջ պետություններ, դրանով են կատարվում բոլոր ստերը, կեղծիքներն ու բամբասանքները, դրանով են մարդիկ վիրավորական խոսքեր ասում միմյանց և դրանով են , վերջապես, թագավորները արձակում իրենց անարդար հրամանները: Լեզուն, տեր իմ, աշխարհի ամենալավ և ամենավատ բանն է, նայած , թե ում բերանի մեջ է գտնվում այն, նայած, թե ով է լեզվի տերը:

-Դու հաղթեցիր, Եզոպոս,-ասաց Քսանթոսն իր զայրույթը զսպելով:

Եզոպոսի առակները սրամիտ են, լի իմաստությամբ, մարդկային արժանապատվությամբ և ունեն փիլիսոփայախրատական նշանակություն:
Մեզ հասած եզոպոսյան առակների հիմնական ժողովածուն (500-ից ավելի առակներ) կազմվել է I–II դարերում: Հին Հունաստանում ծագել է «եզոպոսյան լեզու» արտահայտությունը, երբ թե՜ բանավոր, թե՜ գրավոր խոսքում մտքերը Եզոպոսի նման արտահայտում են քողարկված, փոխաբերական արտահայտություններով: Հայ գրականության մեջ եզոպոսյան լեզուն վարպետորեն օգտագործել է առակագիր Վարդան Այգեկցին:

V դարում հայերն արդեն ծանոթ էին եզոպոսյան առակներին: Դրանք հայերեն առաջին անգամ լույս են տեսել 1818 թ-ին, Վենետիկում:

1.Տեքստի բառերից 4-ում բաց թողած տառի փոխարեն գծիկ է դրված: Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը և ներկիր որևէ գույնով:

2.Տեքստում ընդգծի՛ր Եզոպոսից մեզ հասած տեղեկությունները:
Մեզ հասած եզոպոսյան առակների հիմնական ժողովածուն (500-ից ավելի առակներ) կազմվել է I–II դարերում: Հին Հունաստանում ծագել է «եզոպոսյան լեզու» արտահայտությունը, երբ թե՜ բանավոր, թե՜ գրավոր խոսքում մտքերը Եզոպոսի նման արտահայտում են քողարկված, փոխաբերական արտահայտություններով: Հայ գրականության մեջ եզոպոսյան լեզուն վարպետորեն օգտագործել է առակագիր Վարդան Այգեկցին:

3.Որպես աշխարհի լավ բան, Եզոպոսն ընտրել էր լեզուն, որովհետև`

Ա. Լեզվի միջոցով են մարդիկ հայտնում իրենց ուրախությունը, վիշտը կամ հուզող մտքերը:

Բ. Լեզվով են կատարվում բոլոր ստերը, կեղծիքները և բամբասանքները:

Գ. Լեզուն ամենակարևոր օրգանն է:

Դ. Լեզվի միջոցով են թագավորները անարդար հրամաններ արձակում:

4.Ինչո՞ւ Քսանթոսը Եզոպոսին ուղարկեց շուկա՝ աշխարհի ամենալավ բանը բերելու:

Ա. Ցանկանում էր հետաքրքիր ընթրիք ունենալ:

Բ. Ուզում էր տեսնել՝ ինչ կբերի Եզոպոսը:

Գ. Ցանկանում էր ճաշկերույթ տալ՝ ի պատիվ աշակերտների:

Դ. Ինքը չէր կարող գնալ:

5. Երկրորդ անգամ Քսանթոսն ի՞նչ խնդրեց բերել շուկայից:
   Եզոպո՛ս, գնա շուկա և այս անգամ աշխարհի ամենավատ բանը բեր մեզ համար:

6.Տեքստից ելնելով գրիր, թե ինչո՞ւ է լեզուն աշխարհի ամենալավ բանը:
Լեզուն աշխարհի ամենալավ բանն է որով հետև նրանով խոսում են և հաշվում են։

7. Լեզվի մասին ի՞նչ առածներ գիտես, գրի՛ր երկու առած:
   1. Թրի կտրածը կլավանա, լեզվի կտրածը չի լավանա:
   2. Մինչև սուրը սրվեց, լեզուն գլուխը թռցրեց:
   
8. Որպես աշխարհի ամենավատ բան, Եզոպոսն ընտրել էր լեզուն, որովհետև`

Ա. Լեզվով մարդիկ վիրավորական խոսքեր են ասում մմիմյանց

Բ. Լեզուն կարևոր օրգան չէ:

Գ. Առանց լեզվի էլ կլինի ապրել:

Դ. Լեզուն թաց և լպրծուն է:

9. Տեքստում կարմիր ներկի՛ր մեկ հարցական նախադասություն:

10.Տեքստից դուրս գրիր հոգնակի թվով օգտագործված գոյականները և առանձնացրու հոգակնակիի վերջավորությունը:

Լեզու-ներ

Ավանդույթ-ներ

11.Տրված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան, կարդա՛ նախադասությունը և դի՛ր բաց թողնված նշանը:

Եզոպոսին կարգադրեց որ գնա շուկա և գնի աշխարհի ամենից լավ բանը:
Եզոպոսին կարգադրեց, որ գնա շուկա և գնի աշխարհի ամենից լավ բանը:

12.Ո՞ր բառն է շավիղ բառի հոմանիշը:

Ա Հյուսել

Բ. Շարել

Գ. Կածան

Դ. Տավիղ

13.Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված կազմությունը:

Ա. Ճաշ-պարզ

Բ. Թագավոր-ածանցավոր

Գ. Վիշտ-բարդ

Դ. Գիտություն-ածանցավոր

14.Փակագծերում տրված բառերը ձևափոխելով` տեղադրի՛ր բաց թողած տեղերում:

Եզոպոսի ծննդյան և մահվան թվականները հայտնի չեն, ենթադրվում է, որ նա ապրել է մ.թ.ա. 6-րդ դարում : (մահ, դար)

15. Համացանցից ընտրիր Եզոպոսի առակներից ևս մեկը, կարդա, գրավոր պատմիր (համառոտ)։
    Աղվեսն ու խաղողը
    Քաղցած աղվեսը տեսավ խաղողի վազը` կախ ընկած ողկույզներով և ուզեց դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Եվ, հեռանալով, ինքն իրեն ասաց. “Դեռ խակ է”:

 

Ո՞ր թվին է համապատասխանում 5 հազ․+8 հ․+6 մ․ կարգային գումարելիների գումարին։
1) 586 2)5860
3)5806 ✓ 4)5086
Ամբողջ ճանապարհի 4/9 մասը անցնելուց հետո ո՞ր մասը կմնա անցնելու։
1) 1/9 2)5/9✓
3) 9/5 4) 4/9
Ո՞ր շարքի կոտորակներն են դասավորված աճման կարգով։
1) 2/5, 8/5, 28/5, 36/5
2) 4/10,4/15,4/20,4/35✓
3) 8/5,4/5,2/5,9/5
4) 6/15,8/15,12/15,9/15
Գտիր 9236-ը 100-ի բաժանելիս ստացված մնացորդը։
1)36 ✓ 2)236
3)0 4)6

1	Ո՞ր պատկերի 5/12 մասը գունավորված չէ։

1) 2)

123	3)                                                4)9 կգ705 գ-ն արտահայտիր  գրամներով։

1)975գ 2)9705գ✓
3)705գ 4)90705գ
Քանի՞ րոպե է 4/6 ժամը։
1)90ր 2)40ր✓
3)64ր 4)50ր
Մեկ կիլոմետրի ո՞ր մասն է կազմում 1 մետրը։
1) 1/10 2) 1/100
3) 1/1000✓ 4) 1/10000
Թիվը 18-ի բաժանելիս ի՞նչ ամենամեծ մնացորդ կարող է ստացվել։
1)1 2)17✓
3)9 4)18
Ինչպե՞ս կփոխվի երկու թվերի արտադրյալը, եթե արտադրիչներից մեկը մեծացնենք 20 անգամ, իսկ մյուսը թողնենք նույնը:

1) կմեծանա 20 անգամ✓
2) կփոքրանա 20 անգամ
3) կփոքրանա 20-ով
4) կմեծանա 20-ով
5) նույնը կմնա:
Հաշվիր 2880։9-(2‧240-240)+70 արտահայտության արժեքը։

2880։9-(2‧240-240)+70 = 150
Երեք թվերի գումարը 600 է։ Դրանցից երկուսի գումարը 600 է։ Ո՞րն է երրորդ թիվը։
0
Հաշվիր 6մ7սմ-77սմ արտահայտության արժեքը։
607-77=530
Գտիր 6սմ կողմով քառակուսու մակերեսի 5/9 մասը:

1)S=6×6=36
2)36:9×5=20
Երեք իրար հաջորդող բնական զույգ թվերի գումարը 288 է։ Որո՞նք են այդ թվերը։
288:3=96
94,96,98
Գտիր այն թիվը, որը 15-ի բաժանելիս քանորդում ստացվում է 17, իսկ մնացորդում՝ 12։
17×15=255
255+12=267

1234	ՈՒղղանկյան կողմերը 12 սմ և 15 սմ են: Գտիր այն եռանկյան կողմի երկարությունը, որի բոլոր կողմերն իրար հավասար են և պարագիծը հավասար է այդ ուղղանկյան պարագծին: 1)(12+15)×2=54(p)Ուղ 2)54:3=18 Պատ.`յեռանկյան կողմը 18 սմ։

Մի լուսնյակ գիշեր, երկու քույր իրար հետ անտառում մոլորվեցին։ Ճանապարհին տեսան մի լուսնոտ աղվեսի։ Նրանք մտածեցին, որ աղվեսը նրանց կուտի բայց փաստորեն, այս աղվեսը բարի էր․
— Գեղեցկուհիներ մի՛ վախեցեք , ես ձեզ կօգնեմ դուրս գալ անտառից։
— Շատ ուրախ կլինենք, ուրախացան աղջիկները, մենք քեզ շնորհակալ կլինենք։
Աղվեսը օգնեց նրանց դուրս գալ անտառից, և աղջիկները տվեցին նրան մեկ բաժին պանիր։

Առաջին ավարտ
Լուսնոտ աղվեսը ուրախ-ուրախ վերցրեց պանիրը և մտածեց։ «Ավելի լավ է մարդկանց օգնել քան թէ վնասել և դու միշտ երախտահատույց կլինես»։

Երկրորդ ավարտ
Լուսնոտ աղվեսը ուրախ-ուրախ վերցրեց պանիրը և մտածեց։ «Ի՜նչ լավ է, ձագուկներս այս օր քաղցած չեն մնա»։

Երրորդ Ավարտ
Լուսնոտ աղվեսը ուրախ-ուրախ վերցրեց պանիրը և ճանապարհին տեսավ ընկերոջը
— Այս օր շատ հաջողակ օր էր ինձ համար
— Ինձ համար էլ, հավաբնից հավ եմ հաջողացրել գողանալ
— Ի՞նչ զարմացավ մեր լուսնոտ աղվեսը, մի՞ թե կարելի է պետք է լավություն անել մարդկանց և նրանք կօգնեն քեզ․․․

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Համեմատի՛ր։
7/123< 7/103

25/142= 25/142

17/18=17/18
14/19< 14/16
2․ Համեմատի՛ր

3/5 մ և<3/4 մ

3․ Լրացրու՛ աղյուսակը։

Մասը	3 16	3 24	3 48
Թիվը
48	9	6	3
96	18	12	6

4․ Արան իր ունեցած դրամի 3/5 մասը ծախսեց գիրք գնելու, իսկ 1/5 մասը՝ տետր գնելու համար։ Որքա՞ն դրամ մնաց Արայի մոտ այդ գնումնեից հետո, եթե նա ուներ 1000 դրամ։

1000:5×3=600դ

1000:5×1=200դ
600+200=800դ
1000-800=200դ
Պատ.մնաց 200 դրամ։

5.Այգին ունի 1200մ2 մակերեսը, որի 2/3 մասը զբաղեցնում են խնձորենիները, իսկ մնացած մասը՝ տանձենիները։ Որքա՞ն մակերես են զբաղեցնում խնձորենիները, և որքա՞ն՝ տանձենիները։ 1200:3×2=800

1200-800=400

6․ Հաշվի՛ր Լուսինեյի տարիքը՝ գիտենալով, որ նա ծնվել է 1992 թվականին։ Քանի՞ տարեկան կլինի նա 5 տարի հետո։ Քանի՞ տարեկան կլինի նա 2040 թվականին։ Ո՞ր թվականին է լրանալու նրա ծննդյան 30 ամյակը։

2023-1992=30

2040-1992=38

1992+30=2022

7․ Անահիտը ծնվել ՝ 1997 թվականի մարտի 12-ին, դրանից 3 տարի 18օր հետո ծնվել է նրա քույրը։ Գտի՛ր քրոջ ծննդյան տարեթիվն ու ամսաթիվը։

1997+3=2000

18+12=30

Պատ.2000թ. մարտի 30։

Տնային առաջադրանքներ
1․ Համեմատի՛ր։
3/4> 3/5

4/7< 4/5

6/17< 6/15

9/29<9/28

2․ Համեմատի՛ր
2/5 լ > 2/10 լ
7/20 կգ < 7/10 կգ

3․ Լրացրու՛ աղյուսակը։
Մասը
3/4
3/6
3/8

Թիվը

48 36 24 18
96 72 48 36

4․ Վարորդը ձմերուկի 3/5 մասը դատարկեց առաջին խանութում, իսկ մնացած 2500կգ-ը՝ երկրորդ խանութում։ Վարորդը որքա՞ն ձմերուկ դատարկեց առաջին խանութում։

2500:5×3=1500 կգ

5․ Երկու թվերի գումարը 200 է։ Դրանցից մեկը 4 անգամ մեծ է մյուսից։ Որո՞նք ն այդ թվերը։

Թվերն են 160 և 40։

6․ Հայկը ծնվել է 2002 թվականին՝ հայրիկից 25 տարի ուշ։ Պապիկը ծնվել է հայրիկից 26 տարի ուշ։ Ո՞ր թվականին է ծնվել հայրիկը։ Ո՞ր դարում է ծնվել պապիկը, և քանի՞ տարեկան է նա հիմա։
1)2002-25=1977թ (հ)
2)1977-26=1951թ (պ)
3)2023-1951=72տ
Պատ.`հայրիկ 1977 թ պապիկ ծնվել է 20 դարում 72տ է։

Առաջադրանք

1. Ջերմաչափի ինչ տեսակներ գիտեք, թվարկենք։
Հողի ջերմաչափ, ջրի ջերմաչափ, օդի ջերմաչափ, սենյակային ջերմաչափ

2. Ջերմության չափման միավորը։
Ցելսիուս

3. Ջերմությունը չափող գործիք։
Ջերմաչափ

Չփորձեք ինձ մոտ խոսել արձագանք կոչվածի հրաշքներից և առավել ևս՝ գովաբանել, չեմ հավատա: Երեկ ինձ տարան ծանոթացնելու դրանցից մեկի հետ: Ես սկսեցի թվաբանական հասարակ հարցերից:
— Ինչքա՞ն կլինի երկու անգամ երկու:
— Երկու,- պատասխանեց արձագանքը, նույնիսկ առանց մտածելու:
— Ինչքա՞ն կլինի երեք անգամ երեք:
— Երեք,-ուրախ բացականչեց հիմար արձագանքը:
Պարզ երևում էր, որ նա ուժեղ չէր թվաբանությունից: Ես որոշեցի նրան հնարավորություն տալ ցույց տալու իրեն ուրիշ կողմից և ասացի.
-Լսի՛ր հարցը և մինչև պատասխանելը մտածիր ինչպես հարկն է: Ի՞նչն է   մեծ ՝ Հռոմը, թե՞ Կոմո լիճը:
-Լիճը,- պատասխանեց արձագանքը:
— Դե լավ, հանգիստ թողնենք աշխարհագրությունը: Անցնենք պատմությանը:
— Ո՞վ է հիմնադրել Հռոմը՝ Ռոմուլը, թե Կեսարը:
— Կեսարը,- բղավեց արձագանքը:
Այստեղ ես շատ բարկացա և որոշեցի տալ վերջին հարցը:
— Մեզանից ո՞վ ավելի քիչ գիտի՝ ե՞ս, թե՞ դու:
— Դու,- հանգիստ պատասխանեց արձագանքը:
Չէ, մի՛ փորձեք ինձ մոտ գովաբանել արձագանքի հրաշքները:

1.Փորձիր այնպիսի հարցեր տալ արձագանքին, որ նրա պատասխանները ճիշտ լինեն:
Ի՞նչն է փոքրը՝ լիճը, թ՞ե գետը-գետը պատասխանեց անխելք արձագանքը:

Ո՞վ է մեզանից գեղեցի՞կ դու թ՞ե ես-ես պատասխանեց անբան արձագանքը:

Ե՞րբ է տեղի ունեցել առաջին համաշխարհային պատերազմը՝ 1917թ․, թե՝ 1914թ․-1914թ․,- պատասխանեց վախեցած արձագանքը։

Дополительное задание.
Прочитайте. Выделите цветом глаголы настоящего времени.

Уж тает снег, бегут ручьи,
В окно повеяло весною…
Засвищут скоро соловьи,
И лес оденется листвою!

Найдите глагол прошедшего времени.
День только что начинался. По бледному голубому небу,точно клочьями,повисли мохнатые пушистые облака. Над садом легой дымкой стоял туман . Солнце еще не поднялось,но земля уже ожидала его появления. 

Найдите глаголы которые стоят в будущем времени
Когда в солнечное утро, летом, пойдёшь в лес, то на полях, в траве, видны алмазы. Когда подойдёшь ближе и разглядишь, что это такое,то увидишь, что это капли росы собрались в треугольных листах травы и блестят на солнце.

Առաջադրանք 

Համացանցից օգտվեք և գրեք (նկարեք, նկարը տեղադրեք) հետևյալ բույսերի տեսակները

• Ջերմասեր, լուսասեր-արմավենի, ֆիկուս։
• Խոնավասեր-ուռենի, բամբասանք
• Չորադիմացկուն-ուղտափուշը, օշինդրը
• Ստվերասեր-պտեր
• Ջրային-ջրաշուշան

Բերեք հետևյալ կենդանիների օրինակներ

• Անապատային կենդանիներ-
• Խիստ ցուրտ պայմաններում ապրող կենդանիներ
• Ջրային կենդանիներ

1.Գտիր 12-ի եռապատիկը։
12×3=36

2.Գտիր 7-ի քառապատիկը։
7×4=28

3.Գրեք 6-ի պատիկ մի քանի թիվ։
6,12, 24, 32

4.Գտե՛ք թվի բոլոր բաժանարարները։
50-10, 5, 1, 25, 2, 50
45-1, 45, 5, 15, 3
47-47, 1
16-1, 2, 16, 8, 4
5.Գրիր թվի բազմապատիկները

10-10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 110, 120, 130, 140, 150, 160, 170, 180, 190, 200, 210, 220, 230, 240, 250, 260, 270, 280, 290, 300, 310, 320, 330, 340, 350, 360, 370, 380, 390, 400,

14-28, 42, 56, 70

9-18, 27, 36

24-48, 72, 96

6.Զբոսաշրջիկը 3 ժ գնաց ավտոբուսով 50կմ/ժ արագությամբ, այնուհետև 2ժ գնաց ձիով 13կմ/ժ արագությամբ։ Դրանից հետո նրան մնաց անցնելու ևս 16կմ։ Որքա՞ն ճանապարհ էր նախատեսել անցնել զբոսաշրջիկը։
50×3=150
13×2=26
150+26+16=192

7.Գնացքը երկու օրում միևնույն արագությամբ անցավ 1400կմ ճանապարհ։ Առաջին օրը նա գնաց 8ժ, իսկ երկրորդ օրը՝ 4ժ-ով ավելի։ Որքա՞ն ճանապարհ անցավ նա երկրորդ օրը։
8+4=12
12+8=20
1400:20=70
70×12=84

8.Հաշվի՛ր 13սմ կողմով քառակուսու պարագիծը և մակերեսը։
P=13×4=52սմ
S=13×13=169սմ

9.Ուղղանկյան երկարությունը 18սմ,լայնությունը կազմում է երկարության 5/6 մասը։Գտնել ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։
18:6×5=3×5=15սմ
P=18×2+15×2=36+30=66
S=18×15=270սմ

10. Հաշվել արտահայտության արժեքը

12x(397-252)+3492:7=2238(6)

11.Արտահայտի՛ր սանտիմետրով
7մ=700սմ
36դմ=360սմ
3մ5սմ=305սմ

12.Արտահայտի՛ր միլիմետրով
19սմ=199մմ
8մ=8000մմ
3սմ7մմ=37մմ

13.Արտահայտի՛ր դեցիմետրով
3մ8դմ=38դմ
7կմ=70000դմ
2կմ4մ5դմ=20045դմ

14.Արտահայտի՛ր մետրով
6կմ=6000մ
13կմ20մ=13020մ

15.Արտահայտի՛ր կիլոմետրով
18000մ=18կմ
36000մ=36կմ

16.Արտահայտի՛ր կիլոգրամով
24տ=24000կգ
11տ5ց=11500կգ
3տ7ց12կգ=3712կգ