Ալեքսանդր Հովսեփյան

Թվի ներկայացումը կարգային գումարելիների գումարի տեսքով

1․ Տրված թվերը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։

• 24=20+4=24
• 267=200+60+7=267
• 3254=3000+200+50+4=3254
• 10201=10000+200+1=10201

2․ Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։

• 2‧100000+4‧100+5‧1=200405
• 8‧10000+3‧1000+2‧10=83020
• 4‧100000+3‧10000+2‧1000+7‧100+4‧10+5‧1=432745

3․ Գրի՛ր այն թիվը, որը կազմված է միայն՝ 

• 5 հազարյակից, 2 հարյուրյակից=5200 
• 4 հարյուրհազարյակից և 3 տասնյակից=400030

4․ Որքանո՞վ կփոքրանա 34581 թիվը, եթե նրա գրության երրորդ կարգում գրված թվանշանը փոխարինենք 2-ով։
Պատ՝․ 34281 երեք հարյուրով կփոքրանա։

Թվերի կցագրում

5․ Որքանո՞վ կմեծանա 18 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 4 թվանշանը, ապա կստանանք 418 թիվը։ 418-ը 18-ից մեծ է 400-ով։

6․ Որքանո՞վ կմեծանա 487 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշանը, ապա կստանանք 3487 թիվը։ 3478-ը 487-ից մեծ է 3000-ով։

5․ Որքանո՞վ կմեծանա 34581 թիվը, եթե նրա գրության հինգերորդ կարգում գրված թվանշանը փոխարինենք 8-ով։ 

Պատ՝․ 84581 կմեծանա 50000

Թվերի կցագրում

Օրինակ՝ Եթե 56-ին ձախից կցագրենք 2 թվանշանը, ապա կստանանք 256 թիվը։ 256-ը 56-ից մեծ է 200-ով։

Եթե 478-ին ձախից կցագրենք 2 թվանշանը, ապա կստանանք 2478 թիվը։ 2478-ը 478-ից մեծ է 2000-ով։ 

6․ Որքանո՞վ կմեծանա 48 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 4 թվանշանը։ ապա կստանանք 448 թիվը։ 448-ը 48-ից մեծ է 400-ով։ 

7․ Որքանո՞վ կմեծանա 529 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշանը։ ապա կստանանք 3529 թիվը։ 3529-ը 529-ից մեծ է 3000-ով։

8․ Հայկը Գագիկին առաջարկեց մտապահել որևէ եռանիշ թիվ և այդ թվին ձախից կցագրել 3 թվանշանը, այնուհետև ստացված թվից հանել մտապահած թիվը։ Արդյունքը Հայկին պարզ էր։ Ո՞րն էր այն։  3000

Լրացուցիչ խնդիրներ 

9. Գրիր այն վեցանիշ թիվը, որի ՝

ա) միավորը 2 է, տասհազարավորը ՝0, իսկ մյուս բոլոր թվանշանները ՝ 6
606662

բ) տասնավորը՝ 0, հազարավորը 3,իսկ մյուս բոլոր թվանշանները՝ 2
203222

գ) հարյուրավորը 2,հազարավորը 4, իսկ մյուս բոլոր թվանշանները՝ 7:
774277

10.Հաշվիր 

4324+2676=7000

420000-748=419252

60x 7000=420000

324216-978=323238

45000:50=900

11. Արան 9 տարեկան է,պապիկը 6անգամ մեծ է  Արայից։ Քանի տարով է պապիկը մեծ Արայից։

Լուծում
9×6=54
54-9=45
Պատ՝․ 45 տարով։

Համացանցից կամ ձեր ընտանեկան գրադարանից մեկ-երկու  առակ էլ դո՛ւ գտիր, կարդա՛, տեղադրի՛ր բլոգումդ, դասարանում ներկայացրո՛ւ ընկերներիդ:

Խաղողի թփերն ու եղնիկը

Մի օր որսորդները բռնեցին եղնիկի հետքը և սկսեցին հետապնդել նրան: Եղնիկը ճարահատյալ այս ու այն կողմ էր վազվզում, երբ նկատեց խաղողի խիտ թփերը: Նա շտապեց թաքնվել դրանց մեջ, որպեսզի աննկատ մնա:

Եվ իրապես որսորդներն անցան ճանապարհի այդ հատվածով ու չնկատեցին եղնիկին: Եղնիկը զգաց, որ վտանգն անցել է, կարող է շունչ քաշել: Պատրաստվում էր հեռանալ, սակայն, չգիտես ինչու, կանգ առավ և ցանկացավ մի պատառ ուտել խաղողենուց: Խաղողի թփերին դիպչելիս այնպիսի՜ աղմուկ հանեց, որ որսորդներն իսկույն լսեցին ու շարանով հետ եկան: Եղնիկը միանգամից բացականչեց․

Առակը տալիս է կյանքի փոքրիկ դաս, որը պետք է սերտեն և՛ երեխաները, և՛ մեծահասակները: Իմաստուն միտքն ընթերցողին փոխանցելու համար հեղինակն օգտագործում է եղնիկի կերպարը, որն ապահով թաքստոց  է գտնում խաղողի թփերում։ Բայց երբ վտանգն անհետանում է, փորձում է ոչնչացնել  խաղողի տերևները։ Իհարկե, հետո գիտակցում է իր սխալն ու զղջում, բայց, ավաղ, արդեն ուշ էր։ Իրական կյանքում էլ է այսպես։ Որոշներն օգտվում են դիմացինի բարությունից ու նրան վճարում անշնորհակալությամբ կամ  անգամ դավաճանությամբ։  Ընդամենը պետք է հարգել այն մարդկանց, որոնք դժվարին պահերին ձեզ աջակցել են, հոգ տարել ու անկեղծ խորհուրդներով օգնել։

Եղնիկը և առյուծը

Մի գեղեցիկ օր եղնիկը մոտեցավ գետակին: Տեսնելով իր արտացոլանքը գետակի ջրերում՝ ուրախացավ և հիացմունքով բարձրաձայն ասաց․

– Եղջյուրներս հզոր են, ոլորուն ու գեղեցիկ:

Հետո ոտքերին հայացք գցեց և մի փոքր տխուր ավելացրեց․

–  Միայն ոտքերս են տգեղ ու վատը:

Այդ պահին հանկարծ հորիզոնում երևաց առյուծը՝ պատրաստվելով հարձակվել եղնիկի վրա: Եղնիկը դեռ չէր նկատել առյուծին, այնպես որ հանգիստ իջավ բացատ: Բայց երբ նկատեց՝ իրեն հետապնդում է առյուծը, վազեց ուղիղ անտառ: Ճանապարհին նրա եղջյուրները դիպան խճճված ճյուղերին: Եղնիկը չէր կարողանում առաջ գնալ: Հասկանալով, որ առյուծը հիմա բռնելու է իրեն, ասաց․

– Կարծում էի, թե ոտքերս են վատը, բայց արի ու տես, նրանց միջոցով էի հենց վազում ու փորձում փրկվել: Իսկ եղջյուրներս, որ այդքան գովաբանում էի, ոչ միայն չօգնեցին, այլև խանգարեցին:

Հեղինակն առակի միջոցով սովորեցնում է իմաստություն: Երբեք պետք չէ որևէ մեկին կամ ինչ որ մի բանին լիարժեք գնահատական ​տալ՝ առաջնորդվելով միայն արտաքին տեսքով: Պետք է նայել բոլոր կողմերից և չթերագնահատել:

Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը զբաղեցրել է ավելի քան 50 հա տարածություն։ Այն ներառել է տասնյակ մեծ ու փոքր բլուրներ, ձորակներ, ժայռեր ու քարակույտեր, շրջափակվել է մի քանի պարիսպներով, որոնց ընդհանուր երկարությունը հասնում էր շուրջ 5 կմ^[1], իսկ արտաքին պարսպինը՝ 3 կմ-ի։ Միջնաբերդը գրավում էր 1 հա տարածք և արտաքին բնակավայրերի հետ կապված էր երկու գլխավոր, երեք երկրորդական ճանապարհներով։ Միջնաբերդի արևելյան և հարավ-արևմտյան կողմերն ունեցել են կրկնակի և եռակի պարիսպներ, որոնց կանգուն մնացած մասերի բարձրությունը հասնում է 3 մետրից 4 մետրի, տեղ-տեղ 5-7 մետրի։

Ամրոցը բարդ կառուցվածքի է, հատկապես իր «թակարդ» պարիսպների համակարգով։ Միջնաբերդից բացի, ամրոցն ունեցել է 22 մեծ և փոքր քարաբուրգեր և աշտարակներ։ Պարիսպները շարված են բազալտե անտաշ զանգվածեղ քարերով, որոնցից շատերը կշռում են 3.5-ից 6 տոննա Այն մասերում, որտեղիդ սպասվել է թշնամին, շարվել են կրկնակի հաստ պարիսպներ, որոնց լայնութունը հասնում է 5-6 մ։ Ամրոցի պաշտպանությունն ավելի հուսալի դարձնելու համար ամենաբարձր բլուրների վրա կառուցվել են հզոր քարաբուրգեր և առանձին դիտակետեր, որոնց շուրջը գոգավորող պարիսպները տեղ-տեղ կրկնակի են։

Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը Սևանի ավազանի մյուս ամրոցների նախատիպն է և ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն։

Լճաշենի ամրոցի պարսպապատերի մնացորդները և ամրոցից պեղված նյութերը որոշակի հիմք են տալիս դատելու այդ պաշտպանական համալիրի կառուցման և անկման ժամանակի մասին։ Ամրոցի արևելյան և հարավ- արևերան կողմերում մինչև այժմ պահպանված են պատերի նախնական չարքերը, որոնց բարձրությունը տեղ-տեղ հասնում է 3 մետրի։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞վ է մարդը տարբերվում կենդանիներից:
   Մարդիք տարբերվում են կենդանիներից ստեղծագործելով, մտածելով, նվագելով, երգելով, աշխատելով և նկարելով։
   
2. Ինչ չափով է մարդը կախված բնությունից: Բեր օրի­նակներ:
   Կախված է բնությունից թթվածինով, փայտով, սնունդով և բերքով։
   
3. Ինչպե՞ս է մարդը ներգործում բնության վրա: Բե’ր օրի­նակներ:
   Մարդ ներգործում է բնության վրա ծառ տնկելով, բնություն խնամելով։
   
4. Ինչպե՞ս է մարդը պահպանում բնությունը: Բե’ր օրի­նակներ:
   Մարդը պահպանում բնությունը հեռացնելով վնասակար ճյուղերը, որը վնաս է տալիս բնությանը։

Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը զբաղեցրել է ավելի քան 50 հա տարածություն։ Այն ներառել է տասնյակ մեծ ու փոքր բլուրներ, ձորակներ, ժայռեր ու քարակույտեր, շրջափակվել է մի քանի պարիսպներով, որոնց ընդհանուր երկարությունը հասնում էր շուրջ 5 կմ^[1], իսկ արտաքին պարսպինը՝ 3 կմ-ի։ Միջնաբերդը գրավում էր 1 հա տարածք և արտաքին բնակավայրերի հետ կապված էր երկու գլխավոր, երեք երկրորդական ճանապարհներով։ Միջնաբերդի արևելյան և հարավ-արևմտյան կողմերն ունեցել են կրկնակի և եռակի պարիսպներ, որոնց կանգուն մնացած մասերի բարձրությունը հասնում է 3 մետրից 4 մետրի, տեղ-տեղ 5-7 մետրի։

Ամրոցը բարդ կառուցվածքի է, հատկապես իր «թակարդ» պարիսպների համակարգով։ Միջնաբերդից բացի, ամրոցն ունեցել է 22 մեծ և փոքր քարաբուրգեր և աշտարակներ։ Պարիսպները շարված են բազալտե անտաշ զանգվածեղ քարերով, որոնցից շատերը կշռում են 3.5-ից 6 տոննա Այն մասերում, որտեղիդ սպասվել է թշնամին, շարվել են կրկնակի հաստ պարիսպներ, որոնց լայնութունը հասնում է 5-6 մ։ Ամրոցի պաշտպանությունն ավելի հուսալի դարձնելու համար ամենաբարձր բլուրների վրա կառուցվել են հզոր քարաբուրգեր և առանձին դիտակետեր, որոնց շուրջը գոգավորող պարիսպները տեղ-տեղ կրկնակի են։

Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը Սևանի ավազանի մյուս ամրոցների նախատիպն է և ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն։

Լճաշենի ամրոցի պարսպապատերի մնացորդները և ամրոցից պեղված նյութերը որոշակի հիմք են տալիս դատելու այդ պաշտպանական համալիրի կառուցման և անկման ժամանակի մասին։ Ամրոցի արևելյան և հարավ- արևերան կողմերում մինչև այժմ պահպանված են պատերի նախնական չարքերը, որոնց բարձրությունը տեղ-տեղ հասնում է 3 մետրի։

Դասարանական առաջադրանքների փաթեթ

Թվի ներկայացումը կարգային գումարելիների գումարի տեսքով

1․ Տրված թվերը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։

• 67=60+7
• 308=300+8
• 4552=4000+500+50+2
• 50305= 50000+300+5

2. Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։

• 6‧10000+2‧1000+5‧10+5‧1=62055
• 4‧100000+3‧100+2‧1=400302
• 5‧100000+4‧10000+3‧1000+8‧100+7‧10+2‧1=543872
• 1‧100000+4‧10000+2‧1000+6‧100+6‧10+8‧1=142668

3. Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։

• 7հազ․ +3 հ․ +1 տ․ + 0 մ․= 7000+300+10+0=7310
• 8 հազ․ +5հ․ + 2մ = 8000+500+2=8502
• 4 տաս․ հազ․+ 7հ․ +1մ= 40000+7000+1=47001
•  5հ․+ 0տ․ + 7մ.= 500+0+7=507

4․ Գրի՛ր այն թիվը, որը կազմված է միայն՝ 

• 7 տասհազարյակից, 3 հազարյակից և 8 միավորից=73008
• 2 հազարյակից, 2 հարյուրյակից և 2 միավորից=2202
• 5 հարյուրհազարյակից, 5 հազարյակից և 5 տասնյակից=505050 

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի «Նապաստակն ու առյուծը» առակը։
Կատարի՛ր առակի վերջում տրված առաջադրանքները:

Երեկոյան, քնից արթնանալով, առյուծն սկսում է մռնչալ՝ արթնացնելով անտառի հեռու ծայրերում քնած կենդանիներին: Արթնանում է նաև մի նապաստակ, որ տեսնելով մյուս կենդանիներին փախչելիս ու թաքնվելիս, ասում է. 
-Ինչո՞ւ պիտի առյուծն այդպես ահարկու մռնչա, և բոլորը փախչեն ու թաքնվեն; Ինչ է, չե՞մ կարող ես էլ նրա պես մռնչալ, որ մեծից փոքր սրտաճաք լինեն վախից;
Եվ նապաստակը թոքերը պատռելով փորձում է առյուծի պես մռնչալ, բայց ողորմելի ճվճվոց է դուրս գալիս: Հենց այդ պահին մի սոված աղվես է անցնելիս լինում; Լսելով նապաստակի ճվճվոցը, նա գալիս է, ճանկում մեծամիտի գլուխը և ասում.
-Սրանից հետո լավ հիշիր՝ դու նապաստակ ես ու ոչ թե առյուծ:
Ասում է և ուտում հիմար նապաստակին:

Առաջադրանքներ.

Ո՞րն է այս առակի խորհուրդը; Մեկնաբանի՛ր:
Այս առակի խորհուրդն այն է, որ պետք չէ մեծամտանալ և փորձել նմանվել ուրիշների:

Այս առակի ասելիքը բնորոշող ասացվածքներ գտի՛ր:
Շունը դեզի հովին նստած, ասում էր՝ այսինչ մեծ շողք ունեմ։
Նոր հավեր են դուրս եկել, ոսկե ձվեր են ածում։
Փոքր մարդիկ մեծ երազ կտեսնեն։

Paint ծրագրով նկարի՛ր առակը:

Խորհուրդ տուր այս առակի հերոսներին:
Առյուծ ճիշտ է դու թագավոր ես, բայց մի ստիպի, որ կենդանիները վախենան քեզանից, այլ այնպես արա, որ քեզ հարգեն:
Նապաստակ պետք չէ նմանվել ուրիշներին, արա այն ինչ կարող ես:
Աղվես ճիշտ է դու խելացի ես, բայց պետք չէ խորամանկել և ուտել անխելք նապաստակին: