1․Ո՞ր նյութերն են անվանում ռեակցիայի
ա) Արգասիքներ – այն նյութերն են, որոնք առաջանում են քիմիական ռեակցիայի արդյունքում։

բ) Սկզբնանյութեր – այն նյութերն են, որոնք մասնակցում են ռեակցիային և որոնցից առաջանում են արգասիքները։

2․

Восстановите текст

1. Я живу в большой комнате. В моей комнате одно большое окно. У окна стоит небольшой письменный стол. Около письменного стола стоит кресло. Справа от стола у правой стены стоит книжный шкаф. Посреди комнаты стоит небольшой круглый стол. Вокруг стола стоят стулья. В левом углу комнаты недалеко от окна стоит тумбочка, а на ней телевизор. Мой компьютер стоит на столике около книжного шкафа. Вдоль левой стены стоит диван. Дверь находится напротив окна. Слева от двери вдоль стены стоит шкаф для одежды. На правой стене напротив дивана висит небольшая картина.

2 .Восстановите предложения, используя слова, данные в скобках.
Я встретил друзей в библиотеке.
Алла часто вспоминает родителей.
Моя подруга-художница любит рисовать людей.
Тренер учит школьников плавать.
Анна часто фотографирует кошек и собак.
Ольга пригласила гостей в комнату.
Вика всегда поздравляет сестёр с днем рождения.
На лекциях студенты внимательно слушают преподавателей.
На вечеринку пригласили нас и наших друзей.


3.Составьте предложения из данных слов
Моя подруга вчера не была на занятии.
Андрей изучает математику в университете.
Марина читает статью в журнале.
Я жду моего друга на площади.
В библиотеке студенты читают газеты.
Я видел Ольгу вчера в столовой.
В субботу мы смотрим интересный фильм в кино.

4.Восстановленный текст
Недавно я познакомился с сестрой моего русского друга. Сестру друга зовут Ольга. Ольга окончила филологический факультет Волгоградского государственного университета. В университете Ольга изучала французский язык и французскую литературу. Сейчас Ольга работает в школе учительницей французского языка и французской литературы. Еще в школе она мечтала об этой профессии. Ольга интересный человек. Она любит не только свою профессию, она увлекается классической музыкой, поет в хоре, занимается спортом. Ольга любит путешествовать. В прошлом году она ездила во Францию. В Париже она познакомилась с французским студентом. Французского студента зовут Жан. Он тоже мечтает стать преподавателем русского языка и русской литературы. Ольга и Жан много гуляли по Парижу. Теперь они пишут интересные письма друг другу. Они пишут письма на русском и французском языках. Ольга пригласила французского студента в Россию. Они надеются, что обязательно встретятся друг с другом в будущем году.

Հոդվածոտանիները կենդանրիների ամենամեծ խումբն են Երկրի վրա։ Դրանք ունեն հատվածավորված վերջույթներ, խիտինային ամուր ծածկույթ և հատվածավոր մարմին։ Վերջույթները կազմված են առանձին, շարժուն հոդավորված հատվածներից, որոնք կատարում են տարբեր ֆունկցիաներ. կեր որսալ, կտրատել, շարժվել, տեղափոխվել, նույնիսկ զուգավորվել։ Իրենց մարմինը պատված է խիտինային ծածկույթով. դա այն շերտն է, որն արտադրվում է մաշկի ներքին շերտի բջիջներից։ Խիտինն արտաքինից պատված է սպիտակուցից կազմված ամուր շերտով, որը կենդանուն տալիս է ամրություն և պաշտպանում է այն, ինչպես նաև՝ ջուրը վանող մոմաշերտով, որը չի թողնում, որ մարմինը կորցնի խոնավությունը ։ Խիտինը հուսալիորեն պաշտպանում է կենդանուն շրջապատող միջավայրի վնասակար գործոներից նաև կատարում է արտաքին կմախքի դեր։ Կենդանու հետ միասին չի աճում, զուրկ է ձգվելու հատկությունից ու խանգարում է մարմի աճին։ Կենդանու աճի ընթացքում հին խիտինային ծածկույթի տակ ձևավորվում է նոր ծածկույթ, իսկ հինը պոկվում է, այսինքն կատարվում է մաշկափոխություն, ինչը հատուկ է բոլոր հոդվածոտանիներին։

1. Հոդվածոտանիների մարմինը բնորոշվում է՝
   ա) փափուկ ծածկույթով
   բ) հատվածավորված կառուցվածքով
   գ) միատարր կառուցվածքով
   դ) կեղև չունի
2. Հոդվածոտանիների արտաքին ծածկույթը կազմված է՝
   ա) ոսկրից
   բ) խիտ մաշկից
   գ) քիտինից
   դ) լորձից
3. Հոդվածոտանիների վերջույթները՝
   ա) չկան
   բ) չհոդավորված են
   գ) հոդավորված են
   դ) թևանման են
4. Հոդվածոտանիների մարմինը սովորաբար բաժանվում է՝
   ա) գլխի և պոչի
   բ) գլխակրծքի և որովայնի
   գ) միայն գլխի
   դ) միայն որովայնի
5. Հոդվածոտանիների շնչառությունը միջատների մոտ կատարվում է՝
   ա) թոքերով
   բ) մաղձերով
   գ) շնչափողերով
   դ) մաշկով
6. Միջատների բազմացումը հիմնականում տեղի է ունենում՝
   ա) բողբոջմամբ
   բ) սեռական ճանապարհով
   գ) մասնատմամբ
   դ) վեգետատիվ ճանապարհով
7. Միջատների զարգացման առաջին փուլը կոչվում է՝
   ա) բոժոժ
   բ) թրթուր
   գ) ձու
   դ) հասուն միջատ
8. Լրիվ կերպարանափոխության փուլերից է՝
   ա) բոժոժ
   բ) սերմ
   գ) պտուղ
   դ) արմատ
9. Լրիվ կերպարանափոխություն ունեցող միջատների զարգացման փուլերն են՝
   ա) ձու–թրթուր–բոժոժ–հասուն միջատ
   բ) ձու–հասուն միջատ
   գ) ձու–թրթուր–հասուն միջատ
   դ) թրթուր–բոժոժ–հասուն միջատ
10. Թերի կերպարանափոխության դեպքում բացակայում է՝
    ա) ձվի փուլը
    բ) թրթուրի փուլը
    գ) բոժոժի փուլը
    դ) հասուն միջատի փուլը

«Երկաթուղու շինությունը»
 Աներևույթ թագավորությունը 
Հովհաննես Թումանյան «Փարվանա»
 «Ախթամար»

— Կըգա, դըստրի՛կ, իմ թանկագին,
Հեշտ չի բերվում հուրն անշեջ.
Շատ-շատ անգամ բերող հոգին
Ինքն է այրվում նըրա մեջ…

Անց է կենում դարձյալ տարին:
Նայում է կույսն ամեն օր.
Ոչ մի սարից, ոչ մի ճամփում
Չի երևում ձիավոր:

— Հայրի՛կ, հայրի՛կ, մի՞թե չըկա
Էս աշխարհքում անշեջ հուր.
Թառամում է սիրտըս ահա,
Պաղ է էս կյանքն ու տըխուր…

Էլ չի խոսում. մռայլ, տըրտում,
Լուռ է արքան ալևոր,
Սև-սև ցավերն իրեն սըրտում՝
Միտք է անում գըլխակոր:

Անծանոթ բառեր
ալեծածան-ծածանվող ալիքներով, մեղմորեն ալեկոծվող
առնացի-առնական, տղամարդուն հատուկ

Я играл во дворе в разные игры. в прятки, догонялки, баскетбол и так дали. Мы часто собирались вечером и играли вместе с братьями. Больше всего мне нравится играть в баскетбол, потому что это очень интересная игра. Нужно быть быстрым, метким и внимательным. Мне нравится бросать мяч в кольцо и радоваться, когда получается забить. Баскетбол помогает стать сильнее и учит работать в команде.

Հաշվում ենք տարրերի զանգվածային բաժինները

(Օգտագործենք մոտավոր ատոմական զանգվածները՝
Cu=64, S=32, Si=28, O=16, H=1, P=31, Mg=24, N=14)

---

ա) CuS

Մոլեկուլային զանգվածը՝
64 + 32 = 96

• Cu → $64/96 ×100 ≈ 66.7\%$64/96×100≈66.7%
• S → $32/96 ×100 ≈ 33.3\%$32/96×100≈33.3%

Պատասխան․
Cu ≈ 66.7%
S ≈ 33.3%

---

բ) SiO₂

Մոլեկուլային զանգվածը՝
28 + 2×16 = 60

• Si → $28/60 ×100 ≈ 46.7\%$28/60×100≈46.7%
• O → $32/60 ×100 ≈ 53.3\%$32/60×100≈53.3%

Պատասխան․
Si ≈ 46.7%
O ≈ 53.3%

---

գ) H₃PO₄

Մոլեկուլային զանգվածը՝
3×1 + 31 + 4×16 = 98

• H → $3/98 ×100 ≈ 3.06\%$3/98×100≈3.06%
• P → $31/98 ×100 ≈ 31.63\%$31/98×100≈31.63%
• O → $64/98 ×100 ≈ 65.31\%$64/98×100≈65.31%

Պատասխան․
H ≈ 3.06%
P ≈ 31.63%
O ≈ 65.31%

դ) Mg(NO₃)₂

Մոլեկուլային զանգվածը՝
24 + 2×14 + 6×16 = 148

• Mg → $24/148 ×100 ≈ 16.2\%$24/148×100≈16.2%
• N → $28/148 ×100 ≈ 18.9\%$28/148×100≈18.9%
• O → $96/148 ×100 ≈ 64.9\%$96/148×100≈64.9%

Պատասխան․
Mg ≈ 16.2%
N ≈ 18.9%
O ≈ 64.9%

---

2. Գտնում ենք բանաձևը (P և Cl)

ա)

P = 22.55%
Cl = 76.45%

Մոլային հարաբերություն.

P → $22.55/31 ≈ 0.73$22.55/31≈0.73
Cl → $76.45/35.5 ≈ 2.15$76.45/35.5≈2.15

Բաժանում ենք փոքրագույնով.

P → 1
Cl → ≈3

Բանաձևը → PCl₃

---

բ)

P = 14.87%
Cl = 85.13%

P → $14.87/31 ≈ 0.48$14.87/31≈0.48
Cl → $85.13/35.5 ≈ 2.40$85.13/35.5≈2.40

Բաժանում ենք փոքրագույնով.

P → 1
Cl → ≈5

Բանաձևը – PCl₅

3. Գտնել նյութի բանաձևը

Տրված է.

• առաջին տարրի կարգաթիվը 16 → S (ծծումբ)
• մյուս տարրի կարգաթիվը 2 անգամ փոքր → 8 → O (թթվածին)
• զանգվածային բաժինները հավասար են

Ստուգենք.

S = 32
O₂ = 2×16 = 32

Զանգվածները հավասար են – տոկոսները հավասար։

Սրատուտը առավել հաճախ հանդիպում է
ա) երեխաների մոտ
բ) մեծահասակների մոտ
գ) կենդանիների մոտ
դ) բույսերի մոտ Սրատուտը տարածվում է
ա) կեղտոտ ձեռքերի միջոցով
բ) քամու միջոցով
գ) արևի միջոցով
դ) ձայնի միջոցով Սրատուտով վարակման նշան կարող է լինել
ա) տեսողության կորուստ
բ) քոր հետանցքի շրջանում
գ) մազաթափություն
դ) լսողության կորուստ Ասկարիդի զարգացումը կապված է
ա) հողի հետ
բ) կրակի հետ
գ) լույսի հետ
դ) քամու հետ Ասկարիդը վնասում է
ա) ոսկորները
բ) աղիքները
գ) մաշկը
դ) աչքերը Մակաբույծ որդերից պաշտպանվելու համար պետք է
ա) ձեռքերը հաճախ լվանալ
բ) չուտել
գ) չշարժվել
դ) շատ քնել Անձրևորդի մարմնի հատվածավորումը կոչվում է
ա) օղակավորում
բ) շերտավորում
գ) ճյուղավորում
դ) բաժանում Անձրևորդի մարմնի յուրաքանչյուր հատված կոչվում է
ա) օրգան
բ) օղակ
գ) խոռոչ
դ) թաղանթ Անձրևորդի արյունը շարժվում է
ա) բաց համակարգով
բ) փակ համակարգով
գ) առանց անոթների
դ) առանց սրտի Կլոր որդերը տարբերվում են անձրևորդից նրանով, որ
ա) ունեն հատվածավորված մարմին
բ) չունեն հատվածավորված մարմին
գ) ունեն խեցի
դ) ունեն թևեր Սրատուտը պատկանում է
ա) կլոր որդերի տիպին
բ) տափակ որդերի տիպին
գ) օղակավոր որդերի տիպին
դ) փափկամարմիններին Անձրևորդի դերը բնության մեջ
ա) վնասակար է
բ) հողը հարստացնում է
գ) ջուրը աղտոտում է
դ) օդը չորացնում է